Dieta BARF dla psa – wady i zalety

Pies jedzący mięso

BARF to metoda żywienia, która polega na dawaniu psom do jedzenia wyłącznie surowych produktów. Podstawą diety są mięso, kości i podroby z wykluczeniem zbóż i wszystkich przetworzonych składników. Brzmi zdrowo, ale nie zawsze tak jest. Psy należą do względnych mięsożerców. Oznacza to, że nie muszą jeść mięsa, by dostarczyć sobie wszystkie niezbędne składniki odżywcze do prawidłowego funkcjonowania i rozwoju. Chcesz wiedzieć, co to jest dieta BARF? Przeczytaj.

Podstawowe zasady diety BARF

BARF („Biologically Appropriate Raw Food”), w tłumaczeniu na język polski oznacza biologicznie odpowiednią surową dietę. Definicja z góry zakłada, że taka dieta jest pełnowartościowa i odpowiednia dla każdego psa, co jest błędem. Bardziej precyzyjna wydaje się być nazwa RMBD („Raw Meat Based Diet”), czyli dieta oparta na surowym mięsie.

BARF powstała po to, by pies mógł jeść tak, jak jego przodkowie żyjący na wolności. Wilki to mięsożercy, a podczas polowania potrafią zjeść jednorazowo posiłek, który pod kątem wagi odpowiada nawet 17% ich masy ciała. 

Psy w procesie udomowienia stały się członkami rodzin, które – choć wciąż mają swoje miski – często są karmione tymi samymi składnikami, jakie jedzą ludzie – gotowanym mięsem, warzywami i owocami oraz produktami zbożowymi. Pomimo tego, że na  przestrzeni lat przewód pokarmowy i metabolizm psa przystosowały się do innego jadłospisu niż menu wilków, to zrodziła się potrzeba podawania domowym czworonogom posiłków możliwie zbliżonych do tych, które jadły przed procesem udomowienia, czyli produktów surowych. Z tego powodu w 1993 roku zaproponowano dietę BARF.

Dieta BARF zdobyła grono sympatyków, jednak wielu lekarzy weterynarii i organizacji uznaje ją za dietę niepełnowartościową, która nie zapewnia psu wszystkich niezbędnych składników odżywczych, a przede wszystkim za zagrażającą zdrowiu zwierząt i ludzi (ze względu na ryzyko mikrobiologiczne). To dieta pełna kontrowersji. Mimo to, cały czas ma wielu zwolenników.

Dyskusja między entuzjastami żywienia surowymi pokarmami a żywności komercyjnej (przetworzonej) dotyczy dwóch najważniejszych aspektów: niebezpieczeństw wynikających z karmienia psów surowym pokarmem i wartości odżywczych.

Główne założenia diety BARF:

  • tylko surowe produkty (brak obróbki cieplnej)

Mimo ogólnej dostępności karm spełniających wszystkie potrzeby odżywcze i energetyczne, wśród opiekunów powstała potrzeba żywienia swoich pupili pokarmem nieprzetworzonym i możliwie najbardziej naturalnym – surowym (bez żadnej obróbki cieplnej), z udziałem warzyw i jaj, wykluczającym zboża, które zwiększają ilość węglowodanów w pokarmie.

Idea diety BARF wyklucza żywienie psów produktami przetworzonymi- w tym także mięsem gotowanym, pieczonym czy smażonym. Dlaczego? Wysoka temperatura może neutralizować niektóre witaminy, przez co nie będą one miały żadnej wartości biologicznej. Jest to problem w gotowanym jedzeniu domowym, ale producenci karm poradzili sobie z nim, dzięki dodatkowi witamin, który zapewnia kompletność pożywienia.

Dopuszczalne jest za to mrożenie mięsa, jednak po jego rozmrożeniu, należy podać je psu w formie niezmienionej (surowej).

  • unikanie zbóż

Zboża są doskonałym źródłem węglowodanów, białka, tłuszczów, minarałów i witamin. Głównym węglowodanem jest skrobia, dostarczająca łatwo przyswajalnej energii. Skrobia – ugotowana i rozdrobniona – jest przez psy trawiona niemalże w 100%. Dodatkowo ze zbóż może pochodzić błonnik pokarmowy, niezbędny do prawidłowej pracy jelit. Założenia diety BARF całkowicie wykluczają obecność wszystkich zbóż w pokarmie. Zwolennicy BARF tłumaczą rezygnację ze zbóż faktem, że psy nie potrzebują dużej ilości węglowodanów w karmie, by rozwijać się prawidłowo. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj artykuł o karmach bezzbożowych.

  • różnorodność

Pies powinien jeść mięso i produkty zwierzęce różnego pochodzenia, w tym także ryby. Karmienie tylko jednym rodzajem mięsa może prowadzić do niedoborów składników pokarmowych. To najczęściej popełniany błąd laików. Nie zapominaj także o dodatku warzyw, które są doskonałym źródłem błonnika, zapobiegającym biegunkom u psa i poprawiającym trawienie.

Największym wyzwaniem diety BARF jest określenie zbilansowanej dawki pokarmowej, jaką ustala się indywidualnie dla konkretnego czworonoga. W sklepach można spotkać już gotowe mrożone mięso z odpowiednimi dodatkami, które jest przeznaczone dla psów o konkretnej masie ciała. Możesz też samodzielnie ustalić dawkę pokarmową dla swojego psa za pomocą kalkulatorów dostępnych w Internecie. Pamiętaj jednak, by wszystkie obliczenia skonsultować z lekarzem weterynarii.

Jakie proporcje stosuje się w diecie BARF?

Proporcje są ściśle ustalone. Podstawą diety powinny być surowe mięso i surowe kości z dodatkiem podrobów i warzyw. Jadłospis musi być urozmaicony i bogaty w wiele substancji odżywczych, ponieważ samo mięso nie jest wystarczające.

Karmienie psa tylko jednym gatunkiem mięsa przez dłuższy czas może być niebezpieczne. Mimo wysokiej zawartości białka, surowe mięso jest ubogie w niektóre mikro- i makroelementy, czy witaminy, które muszą być uwzględnione w jadłospisie (w odpowiedniej ilości).

Procentowy udział produktów w diecie BARF dla psa:

  • mięso i kości wraz z chrząstkami – 60%,
  • podroby, czyli jadalne narządy wewnętrzne i niektóre części ciała, np. wątroby, ozory, penisy, serca czy żołądki – 20%,
  • warzywa, czyli np. brokuły, marchewka, burak, szpinak i owoce – 15%,
  • jajka, drożdże czy skorupiaki – 5%.

Zalety diety BARF

Zwolennicy diety BARF często przedstawiają argumenty, które nie są poparte badaniami naukowymi. Opierają się głównie na opinii wybranych ekspertów i opisach konkretnych przypadków, co jest najmniej wiarygodnym dowodem. Podawane przez zwolenników BARF zalety tego typu żywienia to:

  • kontrola nad zawartością

Na karmach komercyjnych znajduje się informacja o zawartości mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego w opakowaniu, ale tak naprawdę nie wiadomo do końca, co konkretnie zawiera jedzenie – na przykład od jakich gatunków zwierząt rzeźnych pochodzą te składniki. Może to mieć znaczenie u zwierząt uczulonych na dany rodzaj białka. Wówczas powinno się stosować dietę eliminacyjną (bez uczulających produktów) lub specjalistyczną weterynaryjną dietę hypoalergiczną. Opiekunowie samodzielnie przygotowujący dietę BARF dla pupila cenią sobie świadomość, że sami wybrali zarówno rodzaj jak i ilość mięsa, które znalazło się w misce czworonoga. To daje im poczucie większej kontroli nad jakością. Pamiętajmy jednak, że jakość pokarmu to nie tylko zawartość mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego, ale przede wszystkim bezpieczeństwo, kompletność żywieniowa, strawność i smakowitość.

  • bogata w białko

Mięso, kości i chrząstki (podstawa diety BARF), charakteryzują się wysoką zawartością białka, które jest niezbędnym elementem budulcowym w organizmie psów. Wpływa także na prawidłowy wygląd skóry i włosów.

Kości i chrząstki to także bogatee źródło wapnia i fosforu. Jednak ich wysoki procentowy udział w diecie może prowadzić do zaburzenia równowagi tych minerałów w organizmie, co staje się przyczyną poważnych problemów z układem kostnym.

  • zdrowa dla zębów i dziąseł

Gryzienie i żucie surowego mięsa pozytywnie wpływa na oczyszczanie powierzchni zębów. Twarda struktura mięsa – tak jak i gryzienie suchej karmy czy specjalnych przysmaków dentystycznych – sprawia, że pokarm nie odkłada się na zębach tak, jak dzieje się to podczas pobierania przez psy mokrego pokarmu. Jednakże obecność kości w pokarmie grozi złamaniem zęba.

  • rozwiązanie dla alergików

Alergia pokarmowa dość rzadko występuje u psów. Psy mogą być uczulone na konkretne substancje- najczęściej białka. Może występować alergia na konkretny gatunek mięsa (np. kurczaka) lub dane zboża, dlatego dieta całkowicie eliminująca taki składnik w pokarmie jest dla nich wskazana. Stąd, dieta BARF może być  rozwiązaniem dla psów z alergią.

  • mniejsze straty składników odżywczych

Obróbka cieplna inaktywuje niektóre składniki odżywcze, np. witaminy. Dieta BARF uwzględnia karmienie psów wyłącznie surowymi produktami, dlatego przyswajalność niektórych witamin wrażliwych na wysoką temperaturę jest większa.

Z drugiej jednak strony, w karmach komercyjnych te straty są brane pod uwagę w procesie produkcyjnym. Producenci zapewniają obecność witamin na odpowiednim poziomie, mimo trudności podczas produkcji.

  • dla psów otyłych lub cukrzyków

Dieta BARF charakteryzuje się wysoką zawartością białka i niską zawartością węglowodanów. Dzięki temu może być stosowana u psów z nadwagą – pod warunkiem, że nie zawiera dużo tłuszczu. Sprawdza się także u cukrzyków, którzy powinni przyjmować pokarm z małą ilością cukrów.

Niezależnie od opisanych zalet, które są wymieniane przez miłośników BARF, nie można zapominać o wadach tej diety.

Wady diety BARF

Pies jest względnym mięsożercą. Oznacza to, że może jeść mięso, ale nie musi. Odpowiednio zbilansowane produkty pochodzenia roślinnego są w stanie zapewnić psom wszystkie niezbędne składniki odżywcze potrzebne do rozwoju i zdrowego funkcjonowania.

Podstawą żywienia psów na wolności, podobnie jak wilków, było mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego. Współczesne psy domowe na drodze ewolucji przystosowały się do spożywania różnorodnego pokarmu. Warzywa, zboża a nawet owoce są przez nie dobrze tolerowane i trawione. Ponadto, są źródłem mikro- i makroelementów oraz witamin niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania i wzrostu psów, a produkty przetworzone (poddane obróbce cieplnej) są wolne od zagrożeń mikrobiologicznych (pasożytów, bakterii, wirusów).

Z tego powodu wielu lekarzy weterynarii jest przeciwna stosowaniu diety BARF u psów. Organizacja WSAVA, która zrzesza lekarzy weterynarii na świecie, zajęła oficjalne stanowisko niezalecające stosowanie diety BARF, ze względu na ryzyko mikrobiologiczne i brak kompletności pokarmowej.

  • pracochłonna i czasochłonna

Przygotowywanie posiłków wymaga o wiele więcej czasu niż w przypadku żywienia psa karmą mokrą czy suchą. Świeże mięso należy kupować w sprawdzonym i legalnie działającym punkcie nawet kilka razy w tygodniu (w zależności od indywidualnych potrzeb pupila). Koszty tego rodzaju diety mogą być również wysokie.

  • niebezpieczna dla zdrowia psa (…i człowieka)

Nie dawaj psu mięsa nieznanego pochodzenia, ponieważ może zawierać pasożyty, bakterie lub wirusy. Mięso dzików i lisów może zawierać włośnie kręte, które są przyczyną bardzo groźnej choroby – włośnicy. Jedynie obróbka cieplna lub mrożenie przez wiele dni sprawia, że larwy włośnia krętego przestają być inwazyjne i umierają.

Kolejnym pasożytem, którym pies może się zarazić jedząc surowe mięso jest Toxoplasma gondii, która powoduje toksoplazmozę. Według badań polskich naukowców, ponad 65% psów żywionych surowym mięsem miało przeciwciała przeciwko Toxoplasma gondii. Dla porównania, jedynie 25% psów żywionych zwykle karmami komercyjnymi lub mięsem poddanym obróbce cieplej, miało przeciwciała przeciwko temu pasożytowi na podobnym (wysokim) poziomie. (1)

Mięso  niewiadomego pochodzenia może być źródłem bakterii, np. Salmonella spp, Campylobacter jejuni, Listeria i Escherichia coli.

Pamiętaj, że jedynie przebadane i prawidłowo przechowywane mięso (według zaleceń producenta), daje gwarancję jakości. Mięso „prosto z lasu” lub „od rolnika” może być o wiele bardziej niebezpieczne niż to ze sklepowej półki.

Co więcej, pasożyty czy bakterie są zagrożeniem nie tylko dla psów, ale dla wszystkich domowników –szczególnie dzieci, osób starszych, czy kobiet w ciąży. Pies może zarazić lub zakazić się przez pokarm. Jaja pasożytów, same pasożyty czy bakterie są najczęściej wydalane wraz z kałem. Zachowanie ostrożności podczas sprzątania po psie na spacerze może być niewystarczające. Pies podczas higieny miejsc intymnych może je przenosić na sierść, inne przedmioty lub bezpośrednio na ludzi.

Zagrożeniem są też kości. Zarówno te duże, jak i małe są niebezpieczne dla psów. Ich ostre, twarde krawędzie mogą uszkodzić przewód pokarmowy lub doprowadzić do złamania zębów. Duże kawałki kości mogą „stanąć psu w gardle”, co uniemożliwia mu prawidłowe oddychanie, pobieranie pokarmu i powoduje ból. Rozdrobniona masa kostna zachowuje się w jelitach jak zaprawa gipsowa – jest gęsta i ciężka, przez co ich przesuwanie się w kierunku prostnicy jest trudne. Ponadto, mogą „zapychać” jelito grube, powodując zaparcia lub wręcz niedrożność. Wielu lekarzy weterynarii nie zaleca z tego powodu żywienia psów kośćmi.

  • nie dla seniorów i bardzo starych psów

Gryzienie i żucie surowego mięsa wymaga zdrowych zębów. Ubytki, choroby przyzębia u psa  – kamień nazębny czy zapalenie dziąseł utrudniają prawidłowe przyjmowanie pokarmu przez czworonoga, co zmusza opiekuna do żywienia psa karmą mokrą lub namoczoną wcześniej karmą suchą, które ułatwiają gryzienie i żucie.

  • wymaga dużej wiedzy opiekuna

Zbilansowanie dawki pokarmowej dla swojego psa wcale nie jest proste. Wymaga dużej wiedzy, obliczeń i znajomości potrzeb energetycznych swojego pupila. Ważne jest także to, aby odpowiednio skomponować składniki odżywcze.

Część produktów zawiera substancje antyżywieniowe, które są neutralizowane jedynie po obróbce cieplnej. Ryby zawierają enzym tiaminazę, który może doprowadzić do niedoboru tiaminy (witaminy B1) w organizmie, a jaja awidynę, która wiąże biotynę, przez co odpowiada za jej niedobory. Oczywiście te zagrożenia są realne przy diecie bogatej w surowe ryby i jaja, stosowanej przez długi czas.

  • tylko dla zdrowych psów

Wśród kawałków surowego mięsa mogą znajdować się gruczoły, które zawierają podwyższone stężenie hormonów, np. tarczyca bogata w tyroksynę. Regularne jedzenie gruczołów dokrewnych może utrudniać leczenie nadczynności lub niedoczynności narządów. Ponadto, u zdrowych psów może wywołać nadczynność któregoś z gruczołów dokrewnych np. tarczycy czy nadnerczy (w zależności od rodzaju gruczołu w pokarmie). (2)

Dieta BARF charakteryzuje się wysoką zawartością białka, dlatego nie nadaje się do żywienia psów z niewydolnością nerek. Dieta dla psów z problemami nefrologicznymi powinna także charakteryzować się niską zawartością fosforu.

  • kosztowna

Koszty zależą od dawki pokarmowej, jaką powinien przyjmować pies w ciągu dnia. Można założyć, że koszt żywienia małego psa jest niższy niż koszt żywienia psa olbrzyma. Przeważnie się to sprawdza, ale należy wziąć pod uwagę także indywidualne potrzeby (ciąża, laktacja, choroby układowe) i stopień aktywności w ciągu dnia.

Cena surowego mięsa zależy także od jego pochodzenia. Mięso kurczaka jest tańsze od cielęciny czy mięsa ze strusia.

Podsumowując, pomimo wymienianych licznych zalet diety opartej na surowym mięsie, należy mieć na uwadze, że nie zostały one potwierdzone naukowo, w odróżnieniu od zagrożeń mikrobiologicznych oraz niekompletności takiego pokarmu. Podejmując decyzję dotyczącą sposobu żywienia czworonoga, warto dobrze przeanalizować za i przeciw, aby nie zaszkodzić ulubieńcowi.

Bibliografia:

  1. https://magwet.pl/mw/25725,zagrozenia-zwiazane-z-zywieniem-psow-i-kotow-surowymi-pokarmami-pochodzenia-zwierzecego
  2. https://magwet.pl/31834,tyreotoksykoza-pokarmowa-u-psow-nowe-wyzwanie-w-dietetyce-weterynaryjnej

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena / 5. Liczba głosów

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

RASY PSÓW

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres