Kamica moczowa u psa

kamica-moczowa-u-psa

Pies siusia na spacerze często, ale w niewielkich ilościach? Widać, że nie jest to rytuał pozostawiania po sobie zapachowych wizytówek, a czynność ta sprawia mu wyraźny ból? Możliwe, że w jego ukladzie moczowym utworzyły się kamienie. Konieczna jest szybka diagnoza i długofalowa dieta.

Kamica moczowa jest zaburzeniem pracy dróg moczowych: nerek, moczowodów, pęcherza i cewki moczowej, w którego rezultacie odkłada się osad z drobnych kryształków. Popularnie nazywane piaskiem, mają one tendencję do łączenia się ze sobą w większe cząstki – kamienie. Zarówno piasek, jak i kamienie drażnią ścianki dróg moczowych, wywołując zapalenie i bolesność.

Różne typy kamieni

Najczęściej tworzą się struwity, czyli trójfosforany amonowo-magnezowe powodujące alkalizację moczu (zmianę jego odczynu w kierunku zasadowym). Prawidłowym odczynem psiego moczu jest pH kwaśne (w granicach 5,5–7,0), które w naturalny sposób przeciwdziała powstawaniu i odkładaniu się struwitów. Przy nadmiarze wapnia w organizmie i szczawianów w pożywieniu dochodzi do wytrącania się szczawianów wapnia, tzw. oksalatów. Do kamicy oksalatowej może również prowadzić przyjmowanie przez zwierzę niektórych leków, np. glikokortykosterydów, witaminy D, furosemidu czy soli sodowych.

W przeciwieństwie do trójfosforanów szczawiany wapnia nie rozpuszczają się w trakcie terapii i trzeba usuwać je operacyjnie. Kolejny typ to kamienie moczanowe. Tworzą się one głównie u dalmatyńczyków w wyniku upośledzenia u psów tej rasy układu transportującego kwas moczowy przez błonę komórkową hepatocytów (komórek wątroby).

Natomiast u psów z wrodzonym zaburzeniem wchłaniania zwrotnego cystyny (aminokwasu zawierającego siarkę) i innych aminokwasów w kanalikach nerkowych może powstać kamica cystynowa. Wytrącaniu cystyny sprzyja niskie pH moczu. Węglan wapnia i dwuwodny fosforan wapnia (zwane apatytami) tworzą nierozpuszczalne kamienie występujące na ogół jako drobne komponenty struwitów i oksalatów. Ich powstawanie najczęściej związane jest z zaburzeniami metabolicznymi lub nadmiernym poziomem wapnia i fosforu w diecie. Kryształki fosforanu wapnia mogą zapoczątkować krystalizację oksalatową.

Od niedawna (1997r.) znane są kamienie krzemianowe. Ich powstawanie może być związane ze spożywaniem przez psa krzemianu w różnych pokarmach, a w rezultacie z nadmiernym wydzielaniem krzemu w moczu. Kamienie krzemianowe składają się z jądra typu mineralnego i otoczki z innego minerału.

Rodzaje kamieni a rasa i wiek psa

  • struwity – (1–8 lat, głównie suki) sznaucery miniaturowe, bichony frisé, shih tzu, pudle miniaturowe, lhasa apso oksalaty – (1–12 lat, głównie samce) sznaucery miniaturowe, lhasa apso, cairn terriery, Yorkshire terriery, cocker spaniele, bischony frisé, shih tzu, pudle miniaturowe
  • fosforany wapnia – (5–13 lat, głównie samce) Yorkshire terriery
  • amienie moczanowe – (średnio 3,5 roku, u psów cierpiących na zespolenie wrotne portosystemic shunt – PSS już do 1 roku, głównie samce) dalmatyńczyki, buldogi angielskie, sznaucery miniaturowe, Yorkshire terriery
  • kamienie cystynowe – (2–7 lat) buldogi angielskie, jamniki, nowofundlandy (poniżej roku, w 90 proc. przypadków samce)
  • kamienie krzemianowe – (4–9 lat, w 90 proc. przypadków samce) owczarki niemieckie, owczarki staroangielskie

Przyczyny powstawania kamieni

Wytrącanie się kryształków zależy od wielu czynników, takich jak: rasa psa, płeć, wiek, dieta, środowisko życia, anomalie anatomiczne, odczyn moczu, przyjmowane leki, a także od cech dziedzicznych. Niektóre rasy mają wrodzoną skłonność do tworzenia się kamieni.

Rozpoznanie przyczyn wystąpienia kamicy oraz jej rodzaju jest bardzo ważne, gdyż ma ona tendencję do nawrotów. Należy wtedy przestrzegać odpowiedniej diety zapobiegającej odkładaniu się złogów lub podejmować próby ich rozpuszczenia.

U psów jednym z najczęstszych powodów wytrącania się kryształów są infekcje dróg moczowych – ośrodkiem krystalizacji kamieni stają się bakterie wraz ze złuszczonym nabłonkiem dróg moczowych. Kamicę wywołuje też zatrzymanie moczu na skutek zamknięcia cewki moczowej, uchyłku pęcherza lub z innych przyczyn zmniejszających częstotliwość oddawania moczu oraz brak cytrynianów i uromodulin stabilizujących mocz.

Ta choroba bardzo często dotyczy pęcherza moczowego, rzadko miedniczek nerkowych. W zależności od składu kamieni stosuje się różne sposoby zapobiegania ich powstawaniu, przeważnie wpływając na pH moczu. Leczenie kamieni nierozpuszczalnych najczęściej polega na ich chirurgicznym usuwaniu.

Objawy kamicy

Chorobie towarzyszą ogólne objawy, takie jak: brak apetytu, wymioty, złe samopoczucie psa. Jeśli kamień umiejscowił się w pęcherzu moczowym, występuje częstomocz i skąpomocz (zwierzę oddaje mocz często, ale w bardzo małych ilościach), czemu towarzyszy ból i krwiomocz (dodatek krwi).

Niekiedy kamień zamyka cewkę moczową, powodując ograniczone wydalanie moczu lub bezmocz. Taka sytuacja może stanowić zagrożenie dla życia psa, gdyż może prowadzić do pęknięcia nadmiernie wypełnionego pęcherza moczowego albo wtórnie do mocznicy i niewydolności nerek.

Wyniki badań

Aby ustalić, czy mocz zawiera krew, kryształki o charakterystycznym wyglądzie, bakterie, komórki zapalne i czy zmieniło się jego pH, niezbędne jest badanie laboratoryjne. Prześwietlenie rentgenowskie jamy miednicznej i brzusznej może wykazać obecność struwitów, apatytów, oksalatów, węglanów wapnia i w mniejszym stopniu słabo cieniujących kamieni cystynowych. Nie wykryje ono kamieni moczanowych i ksantynowych i wtedy konieczne jest przeprowadzenie badania kontrastowego (urografia).

Postępowanie

W leczeniu kamicy moczowej istotna jest zmiana diety, którą uzależnia się od typu kamieni. Przy struwitach należy ograniczyć w karmie magnez i fosfor. Przy oksalatach trzeba zrezygnować z nabiału, który jest bogatym źródłem wapnia, a ten sprzyja powstawaniu szczawianów wapnia. Istnieją specjalne gotowe diety lecznicze, które należy stosować i, ściśle przestrzegając wskazań lekarza weterynarii.

Bardzo ważne jest to, aby pies miał stały dostęp do czystej świeżej wody (nie należy podawać mu wody mineralnej!) i możliwość wyjścia „do toalety”, kiedy tylko będzie tego potrzebował. Należy badać mocz zwierzęcia, u którego rozpoznano kamicę, początkowo dosyć często (zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego), a potem kontrolnie co 3–6 miesięcy. Generalnie dobrą zasadą jest oddawanie do analizy moczu czworonożnego podopiecznego chociaż raz w roku, a jeśli pies ma powyżej 7 lat, co 6 miesięcy.

Profilaktyka

Składniki pożywienia odgrywają istotną rolę we wzroście zagrożenia kamicą, gdyż wpływają na pH moczu. Wykazano, że wilgotna karma i zwiększona ilość soli w diecie ograniczają ryzyko formowania się oksalatów wapniowych u ras, które mają taką tendencję. Istnieje także związek pomiędzy kamicą krzemianową a pokarmem o dużej zawartości składników roślinnych (otręby albo sojowe łupiny).

Istotny wpływ na wystąpienie kamicy mają warunki życia psa: wysoka temperatura środowiska i ograniczony dostęp do wody (powodują odwodnienie organizmu), oraz długie przebywanie w mieszkaniu i rzadkie wychodzenie na spacer. Do choroby mogą się też przyczynić niektóre leki wpływające na pH moczu, na powrotne wchłonięcie większości płynu przesączonego przez kłębuszki nerkowe odbywające się w kanalikach nerkowych lub wytrącanie się leku i jego metabolitów (np. sulfonamidy) przy długotrwałym stosowaniu.

Zachęcajmy psa, aby często pił czystą wodę, bo w ten sposób sam wpływa na rozcieńczenie moczu i zapobiega formowaniu się kamieni. Dobrymi sposobami na to, by zwierzę przyswajało więcej wody, jest podawanie mu wilgotnej karmy lub namaczanie suchej i niewielkie zwiększenie zawartości soli w jedzeniu.

Dawka 3,2 g soli na 1000 kcal nie podnosi ciśnienia krwi, pod warunkiem że układ krążenia oraz nerki psa pracują prawidłowo. Zakwaszenie moczu jest najlepszą metodą zapobiegania formowaniu się struwitów lub ich rozpuszczania, ale na odczyn kwaśny nie są wrażliwe kamienie szczawianowe. Nie można pozbyć się oksalatów poprzez leczenie farmakologiczne, gdyż żaden lek nie rozpuszcza tych kamieni.

Niezbędne jest płukanie cewki moczowej i zabieg chirurgiczny, a potem przestrzeganie odpowiedniej diety.

dr n. wet. Janina Staniszewska

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena 4.6 / 5. Liczba głosów 16

KOMENTARZE

1 komentarz do wpisu “Kamica moczowa u psa”

  1. Witam! U mojego psa (suczki 1,5 roku mieszaniec, waga 15,6kg) na podstawie badania krwi stwierdzono reumatoidalne zapalenie stawów a przy tym złe wyniki moczu, świadczące o piasku struwitowym. Lekarz zalecił, zeby przejść na karmę urologiczną. W związku z tym mam pytanie, jak ma sie RZS do diety urologicznej. RZS leczone jest sterydami. Pozdrawiam

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Żywienie

Czytanie etykiet pokarmów gotowych

Na sklepowych półkach znajduje się ogromny wybór różnego rodzaju pokarmów gotowych. Znajdziemy produkty wielu marek dla psów i kotów.

Ciekawostki

Symbolika psa

Pies symbolizuje towarzysza i opiekuna. Jest postrzegany jako uosobienie lojalności, wierności, uczciwości.

RASY PSÓW

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres