Borelioza u psa – objawy i leczenie

Borelioza u psa

Borelioza to choroba wielonarządowa, która jest niebezpieczna dla ludzi, ale także dla psów. Wywołują ją bakterie z rodzaju Borrelia, które są przenoszone przez kleszcze na zwierzęta. Czas od momentu wkłucia się kleszcza do pojawienia się objawów jest bardzo długi, dlatego zdiagnozowanie boreliozy u psów nie zawsze jest proste. Chcesz wiedzieć, jak prawidłowo wyciągnąć kleszcze, jakie są objawy boreliozy oraz jak jej zapobiegać? Przeczytaj.

Jakie są przyczyny boreliozy?

Borelioza, nazywana także krętkowicą kleszczową i chorobą z Lyme, jest przewlekłą chorobą ludzi i zwierząt, która atakuje wiele układów. Przyczyną są bakterie, a dokładnie trzy genogatunki: Borrelia burgdorferi, Borrelia garinii lub Borrelia afzelii. W naturalnym środowisku rezerwuarem bakterii są głównie dzikie gryzonie i ptaki oraz zwierzyna płowa, a wektorami kleszcze.

Gatunki kleszczy w Polsce, które przenoszą krętki Borrelia, to kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) oraz w mniejszym stopniu kleszcz jeżowy (Ixodes hexagonus).

Niebezpieczne są dorosłe kleszcze zawierające krętki, ale także ich postacie larwalne, które ze względu na niewielkie rozmiary (do 2 mm długości), są trudne do zauważenia gołym okiem. Nie każdy kleszcz przenosi bakterie. Kleszcze zakażają się pijąc krew od chorych zwierząt lub nosicieli. Mogą to być inne psy lub dzikie zwierzęta, np. gryzonie.

Do zakażenia dochodzi podczas żerowania kleszcza.  Nakłuwa on skórę psa i po różnym czasie wprowadza zarazki do rany. W miejscu nakłucia u części psów pojawia się zaczerwienienie lub krosta. Może wystąpić również czerwony pierścień wokół miejsca ukąszenia.

Zarazki z czasem przedostają się do krwi, a następnie do narządów wewnętrznych- w zależności od powinowactwa genogatunku krętków.

Uwaga! Pamiętaj, że kleszcz stanowi zagrożenie dopiero wtedy, gdy jest przyczepiony do skóry psa dłużej niż 24 godziny. Poniżej tego okresu kleszcz nie zdąży wprowadzić bakterii do rany. Oznacza to, że pies nie zostanie zakażony, jeśli szybko zainterweniujesz.

Niektóre źródła podają, że bezpieczny czas żerowania kleszcza na psie jest nawet dłuższy i wynosi 50 godzin. Zatem, jeśli zauważyłeś kleszcza na skórze psa – wyciągnij go w precyzyjny i bezpieczny sposób od razu lub poproś o to lekarza weterynarii. Jeśli chcesz wiedzieć, jak prawidłowo wyciągnąć kleszcza ze skóry psa – czytaj dalej.

Objawy boreliozy u psa

Okres inkubacji, czyli czas od wprowadzenia zarazków do organizmu psa do objawów, jest długi, wynosi od 2 do 5 miesięcy. Oznacza to, że dopiero po czasie, kiedy bakterie namnożą się i umiejscowią w danym narządzie, pojawiają się objawy. Typowe objawy pojawiają się jedynie u 5-10% zakażonych psów.

Objawy boreliozy u psów zależą od genogatunku bakterii i pracy układu immunologicznego psa. Infekcja Borrelia burgdorferi daje przede wszystkim objawy ze strony układu mięśniowo-stawowego. Postać stawowa jest najbardziej charakterystyczną z postaci boreliozy. Zanim pojawią się typowe objawy stawowe, pies może przez kilka dni lub nawet tygodni źle się czuć – być ospały, osłabiony i jeść mniejsze porcje żywieniowe. Postać stawowa boreliozy charakteryzuje się zapaleniem stawów, które jest następstwem namnażania się bakterii w ich obrębie. Zaatakowany staw to najczęściej ten lub te, które znajdują się najbliżej miejsca transmisji bakterii, czyli miejsca wkłucia kleszcza. Zapaleniu towarzyszy kulawizna i obrzęk. Z czasem objawy nasilają się i zmiany obejmują kolejne stawy. Kulawizna może być przewlekła lub występować przejściowo.

Zakażenie Borrelia garinii daje objawy z układu nerwowego. W wyniku infekcji dochodzi do zapalenia opon mózgowych, mózgu i rdzenia kręgowego. Pies może wówczas mieć drgawki, przeczulicę i mieć zaburzone czucie głębokie. Mogą temu towarzyszyć niezborność ruchowa i porażenie nerwu twarzowego. Chore psy nierzadko mają także napady padaczkowe. Mogą być także agresywne wobec przedmiotów, zwierząt lub ludzi bez wyraźnego powodu. Bakterie mają powinowactwo do komórek nerwowych, ale mogą także atakować wątrobę i powodować zapalenie tego narządu.

Infekcja Borrelia afzelii powoduje zanikowe zapalenie skóry.

To najbardziej typowe zmiany spośród trzech genogatunków Borrelia.

Objawy ogólne mogą być jedynymi objawami w przebiegu boreliozy u psów. Są niespecyficzne, występują przy wielu schorzeniach, dlatego nie pozwalają na postawienie trafnej diagnozy. Pies jest smutny, apatyczny i ospały. Nie wykazuje zainteresowania zabawą czy spacerami i nie ma apetytu. Ma powiększone węzły chłonne, a jego temperatura wewnętrzna wynosi powyżej 40° C. U takich psów trudno jest zdiagnozować boreliozę. Szczególnie, jeśli opiekunowie nie zauważyli kleszcza na ciele psa w ciągu ostatnich kilku miesięcy.

Krętki Borrelia mogą namnażać się także w obrębie serca. Typowym objawem dla tej postaci jest blok przedsionkowo-komorowy (blok sercowy), który jest możliwy do zdiagnozowania jedynie przez doświadczonych lekarzy weterynarii.

Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek występuje najczęściej po pojawieniu się objawów stawowych. Istnieją doniesienia, że rasy predysponowane do tej postaci choroby to: berneńskie psy pasterskie, owczarki szetlandzkie, labradory i golden retrievery. Częściej występuje u młodych psów, które nie ukończyły 5 roku życia. Mechanizm powstawania zapalenia nerek na tle boreliozy nie jest do końca jasny. Przyczyną są najprawdopodobniej kompleksy immunologiczne, które blokują kłębuszki nerkowe i uniemożliwiają prawidłową filtrację krwi. Objawem mogą być wówczas obrzęki ciała.

Zespoły objawów klinicznych, takie jak uszkodzenie nerek, objawy neurologiczne czy zaburzenia pracy serca występują rzadko. Dotyczą przede wszystkim tych psów, które mają wysokie miana przeciwciał przeciwko bakteriom w surowicy krwi.

Skutki boreliozy u psa:

  • trudności z poruszaniem się,
  • zapalenia wątroby,
  • zapalenie nerek,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • porażenia układu nerwowego,
  • posocznica, czyli sepsa,
  • śmierć.

Jak diagnozuje się chorobę u psa?

Diagnostyka schorzenia jest bardzo trudna. Borelioza może przebiegać jedynie z objawami ogólnymi (np. tylko z gorączką), bez objawów stawowych. Dodatkowo badania laboratoryjne nie zawsze dają wiarygodny wynik ze względu na reakcje krzyżowe niektórych przeciwciał.

Rozpoznanie opiera się na rozmowie z opiekunem, objawach, dodatkowych badaniach i reakcji na leczenie. Bardzo ważna jest informacja, czy pies miał kleszcza w przeszłości. Jeśli tak, nie zapomnij poinformować o tym specjalistę.

Boreliozę diagnozuje się na podstawie potwierdzenia czterech elementów:

  1. Wystąpienie objawów typowych dla boreliozy.
  2. Obecność przeciwciał przeciwko krętkom Borrelia w surowicy krwi.
  3. Obecność kleszcza na skórze psa w przeszłości.
  4. Pozytywne zareagowanie na zastosowane leczenie przeciwko boreliozie.

Przychodnie weterynaryjne oferują badanie krwi psa w laboratorium dla zwierząt, wtedy wynik jest znany zazwyczaj w ciągu 48 godzin lub badanie krwi na miejscu, w gabinecie, za pomocą szybkich testów. Badania laboratoryjne pozwalają określić etap choroby na podstawienie stosunku przeciwciał IgG do IgM. Do wykonania szybkich testów diagnostycznych potrzebna jest mniejsza ilość krwi. Ich czułość wynosi ponad 90%, a swoistość 100%. Wynik jest gotowy do odczytu już po kilku minutach.

Leczenie psa z boreliozą

Lekiem z wyboru w leczeniu boreliozy u psów jest doksycyklina. To antybiotyk, który powinien być podawany psu przez okres 3-4 tygodni (według zaleceń lekarza weterynarii). W przypadku uczulenia na lek z tej grupy antybiotyków lub bardzo młodego wieku psa leczenie może być oparte na podawaniu amoksycyliny. Efekty widać już po kilku dniach, ale terapię należy przeprowadzić do końca, bez względu na poprawę stanu psa.

Niezależnie od rodzaju substancji czynnej w preparacie istnieje prawdopodobieństwo, że po zakończonym leczeniu, nie wszystkie krętki zostaną zabite. Wówczas choroba może przyjąć postać przewlekłą i wymagać dodatkowego leczenia, które jest ustalane indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

Borelioza to choroba wielonarządowa, w przebiegu której objawy wynikają w dużej mierze ze wzmożonej reakcji immunologicznej organizmu na obecność namnażających się krętków. Dlatego w leczeniu psów z boreliozą często stosuje się także preparaty o działaniu przeciwzapalnym – niesteroidowe lub steroidowe leki przeciwzapalne.

Po zakończeniu leczenia warto pomyśleć o suplementacji diety za pomocą preparatów wspomagających pracę nerek i wątroby – zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii. Dieta psa powinna być bogata w witaminy z grupy B, odżywcza i łagodna dla przewodu pokarmowego, który może być nadwyrężony przez długotrwałą antybiotykoterapię.

Pamiętaj, by nigdy nie dawać psom preparatów farmakologicznych dla ludzi bez konsultacji z lekarzem weterynarii. To, co działa u ludzi, może być toksyczne dla psów, dlatego nigdy nie działaj na własną rękę.

Zapobieganie i szczepienie

Niszczenie źródła zakażenia, czyli zabijanie kleszczy na łąkach i w lasach, nie jest możliwe. Kleszcze żyją w wielkich ekosystemach. Zastosowanie preparatów o działaniu bójczym na dużą skalę naruszyłoby równowagę ekologiczną, dlatego przed kleszczami należy się chronić w inny sposób – za pomocą preparatów chroniących przed ektopasożytami lub szczepień ochronnych.

Pamiętaj, by po każdym spacerze sprawdzać skórę psa. Możesz to robić wieczorami, np. podczas zabawy. Zwróć szczególną uwagę na miejsca o skąpym owłosieniu – uszy, brzuch oraz pachwiny.

  • preparaty przeciwko ektopasożytom

Najbardziej skuteczną metodą zapobiegania jest regularne stosowanie preparatów chroniących przed pasożytami zewnętrznymi, w tym przed kleszczami i pchłami u psa. Obecnie na rynku najbardziej popularne są preparaty typu spot-on, które należy wylać na skórę karku, tabletki w formie smacznych przysmaków dla psów lub obroże. Długość działania zależy od produktu. Na przykład niektóre obroże działają około 6-7 miesięcy a preparaty naskórne około miesiąca. Zawsze stosuj dany preparat zgodnie z zaleceniami producenta. Kleszcze są aktywne, kiedy jest ciepło. Oznacza to, że mogą szukać żywicieli już wczesną wiosną czy późną jesienią, ale mogą być niebezpieczne także w styczniu lub lutym. Wystarczy kilka ciepłych dni, by znów stały się zagrożeniem.

Pamiętaj, że sezon na pchły trwa przez cały rok. Dlatego zwierzęta należy regularnie zabezpieczać przed pasożytami zewnętrznymi. Wybierz ten preparat, który zabezpiecza jednocześnie przed pchłami i kleszczami.

  • szczepionka przeciwko boreliozie dla psów

W Polsce dostępna jest szczepionka przeciwko boreliozie dla psów. Można ją stosować u zdrowych szczeniąt już od 12 tygodnia życia. Jest bezpieczna nawet dla suk w ciąży. Po upływie 3 do 5 tygodni należy doszczepić zwierzę. Niektórzy lekarze weterynarii zalecają podanie trzeciej dawki szczepionki po upływie 6 miesięcy od drugiego szczepienia. Dowiedziono, że jej skuteczność jest wówczas większa. Szczepienia przypominające należy powtarzać co rok, ale już tylko w jednej dawce. Szczegóły dotyczące immunoprofilaktyki omów z lekarzem weterynarii.

Szczepionka nie jest doskonała i nie chroni przed boreliozą w 100%. W przypadku zachorowania psa szczepionego diagnostyka jest utrudniona ze względu na wysokie miano przeciwciał przeciwko bakteriom, które może być wynikiem zaszczepienia lub choroby.

Jak wyciągnąć kleszcza ze skóry psa?

Po pierwsze, jeśli boisz się lub czujesz opory przed wyciągnięciem kleszcza, nie musisz tego robić. Możesz pójść do gabinetu lub przychodni weterynaryjnej, w której specjaliści zrobią to szybko, bezboleśnie i bezpiecznie. Koszt takiej usługi to zazwyczaj 10-25 zł.

Po drugie, jeśli decydujesz się na samodzielne wyciągnięcie kleszcza ze skóry psa, warto zaopatrzyć się w specjalny przyrząd do wyciągania kleszczy i przeczytać dołączoną do niego instrukcję obsługi.

Przyrządy do wyciągania kleszczy:

Dostaniesz je w sklepach zoologicznych, przychodniach i gabinetach weterynaryjnych, ale także w zwykłych aptekach. Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów przyrządów, ale wszystkie służą do tego samego – mają pomóc bezpiecznie i szybko wyciągnąć kleszcza w całości.

  • haczyki do wyciągania kleszczy

Służą do wykręcania kleszcza w całości. Nie powodują nacisku na pajęczaka jak tradycyjne pęsety, dlatego pozwalają na szybkie i bezpieczne wykręcenie kleszcza w całości. Istnieją w kilku rozmiarach, dzięki czemu można je dopasować do wielkości kleszcza. Są wielokrotnego użytku.

  • pętle do usuwania kleszczy (lasso)

Wyglądają jak długopisy, jednak zamiast wkładu z tuszem, mają pętelkę, której wielkość można łatwo regulować. Pozwalają na uchwycenie kleszcza przy samej skórze psa i wyciągnięcie go w całości. Są wielokrotnego użytku.

  • szczypce do wyciągania kleszczy

Nadają się nie tylko do usunięcia kleszczy, ale także do małych ciał obcych, które utkwiły płytko w skórze np. drzazgi. Posiadają mechanizm kontroli nacisku, dzięki czemu możesz uchwycić kleszcza przy samej skórze psa. Są wielokrotnego użytku.

  • pompka do usuwania kleszczy

To rozwiązanie dla tych, którzy boją się operować szczypcami czy pętlami. Specjalny przyrząd z pompką powoduje, że kleszcz zostaje „wyssany” ze skóry w całości. Pompka niestety nie jest niezawodna. Nie nadaje się dla psów o bujnej sierści z grubą warstwą podszerstka, ponieważ jej działanie jest utrudnione przez sierść. Nie sprawdzi się także, jeśli kleszcz jest przyczepiony w niedostępnym miejscu, np. przy oku lub jeśli jest przyczepiony przez długi czas do skóry psa. Pompka także jest wielokrotnego użytku. Jeśli interesuje Cię ten temat więcej przeczytasz w artykule o kleszczach u psa.

Wyciąganie kleszcza krok po kroku:

  1. Zlokalizuj kleszcza na skórze psa. Odsłoń sierść wokół niego. Nie polewaj okolicy żadnymi płynami, nie stosuj też żadnych maści. Wszelkie preparaty, które zastosujesz na skórze w obrębie kleszcza zwiększają ryzyko transmisji czynników chorobotwórczych do krwioobiegu zwierzęcia, dlatego lepiej tego nie rób.
  2. Naszykuj przyrząd do wyciągania kleszczy dla zwierząt.
  3. Chwyć kleszcza za pomocą przyrządu jak najbliżej skóry psa.
  4. Wykręcaj kleszcza, kierując się delikatnie ku górze, ale nie wyrywaj go ze skóry. Kierunek kręcenia nie ma znaczenia. Ważne, by robić to w jedną stronę – albo cały czas w lewo, albo w prawo.
  5. Kleszcz powinien zostać wykręcony w całości. W miejscu wkłucia może być obecne zaczerwienienie, to normalne i nie powinno Cię niepokoić. Nie martw się, jeśli w miejscu wkłucia pozostał fragment kleszcza – lekarz weterynarii pomoże Ci go usunąć.
  6. Po usunięciu kleszcza ze skóry, zdezynfekuj miejsce wkłucia.

Pamiętaj, że jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, udaj się do lekarza weterynarii, który fachowym okiem spojrzy na miejsce wkłucia kleszcza i zastosuje dodatkowe leczenie, jeśli uzna je za konieczne.

Bibliografia:

  1. „Choroby zakaźne zwierząt z elementami epidemiologii i zoonoz”  praca zbiorowa pod redakcją naukową Zdzisława Glińskiego i Krzysztofa Kostro
  2. https://magwet.pl/24232,borelioza-psow-choroba-przenoszona-przez-kleszcze

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena / 5. Liczba głosów

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Obcinanie psich pazurów
Zdrowie

Jak obciąć psu pazury?

Jak obciąć pazury psu? Jak często je skracać? Czego używać do psich pazurów?

RASY PSÓW

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres