Pies przewodnik – jak wygląda szkolenie?

Pies przewodnik

Psy asystujące to zwierzęta wyjątkowe, które – dzięki swojej ciężkiej pracy i wysiłkowi trenerów – mogą ułatwiać osobom z niepełnosprawnością wykonywanie prostych czynności, dodając im pewności siebie i stając się też często ich najlepszymi przyjaciółmi. Chcesz wiedzieć, jakie kryteria musi spełnić pies dla niepełnosprawnych, ile kosztuje pies przewodnik i jaki pies dla niewidomych jest najlepszy? Przeczytaj.

Psy asystujące – rodzaje zadań

Psy to zwierzęta niezwykle zdolne, chętne do współpracy i uczenia się nowych rzeczy, dlatego wykorzystywane są często do pracy z osobami z niepełnosprawnymi. Pies asystujący może być „oczami”, „uszami” czy nawet „rękoma” osób niepełnosprawnych. Niejednokrotnie staje się też ich najlepszym przyjacielem.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2010 roku w sprawie wydawania certyfikatów, które potwierdzają status psa asystującego (Dz. U. z 2010 roku Nr 64, poz. 399), można wyróżnić cztery rodzaje psów przewodników w Polsce:

  • pies przewodnik osoby niewidomej lub niedowidzącej

Czworonożny przewodnik staje się w pewnym sensie oczami osoby, którą się opiekuje. Pomaga jej w poruszaniu się, zapewniając bezpieczeństwo, ale też dodaje pewności siebie. Dzięki szkoleniu pies prowadzi np. do schodów ruchomych w galerii handlowej, do bankomatu, do kasy w sklepie. Pomaga również odnaleźć się człowiekowi w nowym środowisku.

  • pies przewodnik sygnalizujący atak choroby

Pies wyczuwa nadchodzący atak epilepsji lub rozpoznaje objawy ze strony układu krążenia. Sprawdzi się dla ludzi, którzy chorują przewlekle, ale chcą uczestniczyć w normalnym życiu codziennym. Psi asystent potrafi ostrzec o zbliżającym się ataku opiekuna lub inne osoby, dzięki czemu możliwa jest szybka reakcja.

  • pies asystent osoby niepełnosprawnej ruchowo

Pomaga osobie poruszającej się na wózku lub za pomocą kuli. Jest wyszkolony, by podnosić rzeczy, włączać, otwierać, naciskać, a nawet przesuwać określone przedmioty.

  • pies sygnalizujący osoby głuchej lub niedosłyszącej

Reaguje na określone dźwięki, dzięki czemu może doprowadzić osobę z wadą słuchu do konkretnego celu.

Które rasy najlepiej się sprawdzą jako pies przewodnik?

Ze względu na łagodne usposobienie, wierność wobec opiekuna, otwartość na nowe rzeczy i odwagę, na psa przewodnika najczęściej wybierane są labradory oraz golden retrievery. Nie oznacza to wcale, że psy innych ras nie mogą zostać przewodnikiem. W szkoleniach często uczestniczą także owczarki niemieckie, border collie, ale tak naprawdę każdy pies, który przejawia predyspozycje do pomocy ludziom, może zostać przewodnikiem, nawet mieszaniec (kundelek). Powinien to być jednak pies średniej lub dużej rasy, ponieważ musi on być zawsze widoczny dla ludzi na ulicy.

Nie każdy pies towarzyszący osobie z niepełnosprawnością to pies asystujący. Istnieje możliwość, by pies osoby niepełnosprawnej uzyskał status psa asystującego, nie jest to jednak takie proste. Pies musi odbyć szkolenie i zdać egzamin. Koszt związany z kwalifikacją psa na przewodnika ponosi wówczas osoba niepełnosprawna.

Kto szkoli psy asystujące?

Szkoleniem psów przewodników zajmują się zazwyczaj organizacje non-profit i fundacje (np. Fundacja Pies Przewodnik, Fundacja „Psie Serce” i inne). Czworonogi trafiają do rodzin zastępczych, w których są przygotowywane do późniejszej pracy z osobami niepełnosprawnymi.

Trener psów przewodników musi odbyć odpowiednie szkolenie zanim podejmie się pracy ze zwierzęciem. Nie może to być osoba przypadkowa. W czasie szkolenia pies mieszka z trenerem. Jest to absolutnie koniecznie, by czworonóg mógł prawidłowo i efektywnie się socjalizować. Status psa asystującego potwierdza certyfikat wydawany po odbyciu odpowiedniego szkolenia.

Chcesz zostać trenerem psa przewodnika? Zapoznaj się z ogłoszeniami zamieszonymi na stronach internetowych fundacji. Do zadań trenera należy sprawowanie opieki nas psem oraz samodzielne szkolenie zwierzęcia zgodnie ze standardami. To ciężka, ale też bardzo satysfakcjonująca praca.

Pamiętaj, że szkolenia potrzebują nie tylko psi przewodnicy, ale także osoby, którymi czworonogi mają się opiekować. Niewidomi na przykład potrzebują szkolenia z orientacji w przestrzeni. Takie zajęcia przeprowadzają najczęściej tyflopedagodzy, czyli pedagodzy zajmującymi się nauczaniem ludzi z wadą wzroku. Następnie osoby niepełnosprawne muszą odbyć szkolenie dotyczące poruszania się wraz z psem przewodnikiem.

Jakie są etapy szkolenia dla psów?

Szkolenie psów można podzielić na kilka etapów. Pierwszym z nich jest selekcja szczeniąt, dalej szkolenie wstępne (nauka podstawowych komend) i w końcu szkolenie rozszerzone, czyli nauka specjalistycznych komend oraz odnajdywanie się w przestrzeni publicznej. Szkolenie kończy się uzyskaniem certyfikatu, który umożliwia pracę jako pies asystujący osobie niepełnosprawnej.

To bardzo kosztowny i czasochłonny proces. Wyszkolenie psa jest długotrwałe (trwa około 2 lata) i kosztuje około 20-30 tysięcy złotych. Zasady ubiegania się o psa zależą od poszczególnych organizacji, które zajmują się szkoleniem zwierząt i wyposażeniem ich w certyfikaty. Jeśli jesteś ciekawy, jak wygląda procedura, skontaktuj się z wybraną organizacją zajmującą się szkoleniem psów asystujących.

Pierwszy etap szkolenia

To selekcja szczeniąt, które wykazują predyspozycje do pracy i uczenia się, są odporne psychicznie na stres, odważne, ale też jednocześnie opanowane. Na tym etapie ocenia się też ich możliwości fizyczne i decyduje, jakim osobom (z którą niepełnosprawnością) będzie mógł służyć najlepiej. Oczywiście w tej chwili nie trzeba podejmować jeszcze takiej decyzji. Jest to jednak ważne pod kątem wyboru trenera, do którego trafi pies. Niektórzy specjalizują się w szkoleniu wyłącznie psów dla osób poruszających się na wózku, a inni w szkoleniu psów dla osób niewidomych.

Drugi etap szkolenia

Po dokonaniu wyboru szczeniąt trafiają one do swoich rodzin zastępczych, w których uczą się podstawowych komend, socjalizują się i uczą zasad. To bardzo ważny etap pozwalający ocenić, czy pies nadaje się na przewodnika w przyszłości, czy nie. Wymaga ogromnej pracy od tymczasowego opiekuna, jak i wszystkich domowników.

Szkolenie trwa zazwyczaj od 1,5 roku do 2 lat. Po tym czasie psy, które ukończą je pomyślnie, otrzymują certyfikat umożliwiający pracę z osobą z niepełnosprawnością.

W ciągu pierwszych kilku miesięcy swojego życia czworonóg podlega socjalizacji, czyli jest przyzwyczajany do innych ludzi, zwierząt (nie tylko tego samego gatunku) oraz miejsc. Pies uczy się czystości, pozostawania w domu samemu, chodzenia przy nodze oraz wielu pomocnych komend.

Trzeci etap szkolenia

Przez kolejne miesiące pies doskonali reagowanie na komendy w różnych sytuacjach. Uczy się też komend, które będą przydatne osobie z określoną niepełnosprawnością. W tym czasie poznaje swojego przyszłego podopiecznego.

Szkoleniem zajmują się profesjonaliści, ale są to też jednocześnie ludzie, którzy przywiązują się do zwierząt, jakie mają pod swoją opieką przez wiele miesięcy. Codzienne szkolenia i przebywanie z psem sprawiają, że trener może się do niego na tyle silnie przyzwyczaić, że trudno mu będzie oddać czworonoga. Oczywiście opiekun tymczasowy (podczas szkolenia) nie uzależnia psa od siebie i stara się, by był jak najbardziej samodzielny, a podejmując się szkolenia, zgadza się jednocześnie na późniejsze oddanie psa osobie, która go potrzebuje.

Oddanie psa osobie niepełnosprawnej nie następuje od razu. To proces – trwa około 6 miesięcy. W tym czasie zarówno pies, jak i jego przyszły podopieczny przyzwyczają się do siebie. Czworonóg poznaje jego zwyczaje, jego dom i otoczenie, w którym porusza się lub chciałby się poruszać w przyszłości. Wszystko odbywa się pod czujnym okiem trenera. To on dostosowuje szkolenie psa do indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Co ciekawe, psy przewodnicy na końcu szkolenia są uczeni, aby nie reagować na wszystkie komendy wydawane przez człowieka. To niespotykane, ponieważ na przykład od psów pracujących w policji czy wojsku wymaga się bezwzględnego posłuszeństwa.

Należy jednak pamiętać, że psi przewodnik ma pomagać człowiekowi w trudnych sytuacjach, dlatego musi wiedzieć lepiej. Jeśli osoba niewidoma chce przejść na drugą stronę ulicy, to pies musi ocenić, czy mogą przejść w danej chwili. Pod żadnym pozorem pies nie powinien wówczas ulegać presji, którą wywiera na nim człowiek.

Nie każdy pies kończy szkolenie certyfikatem. Na którymś z etapów może się okazać, że pies nie ma danych predyspozycji, a to uniemożliwia mu bezwzględnie pracę z ludźmi. Może to być na przykład strach przed schodami ruchomymi, windą, burzą czy sygnałem karetki. Oczywiście nad większością z tych lęków można z psem pracować, ale nie zawsze się to udaje.

Pies przewodnik – jakie ma przywileje?

Jeśli opiekuje się Tobą pies asystujący, możesz wejść z nim praktycznie wszędzie, np. do kina, restauracji, czy nawet na pokład samolotu. Przeczytaj artykuł o psie w samolocie i dowiedz się więcej.

W ustawie z dnia 21 listopada 2008 roku, zostały określone miejsca, w których można przebywać wraz z psem asystującym.

Są to między innymi:

  • budynki oraz ich otoczenia przeznaczone na potrzeby edukacji, kultury, oświaty, administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, opieki zdrowotnej, społeczne i socjalnej, turystyki, sportu, usług, obsługi pasażerów drogą lądową, powietrzną i wodną, obsługi bankowej, handlu i świadczenia usług pocztowych i innych;
  • plaże i kąpieliska publiczne;
  • parki narodowe i rezerwaty przyrody;
  • zakłady przetwórstwa lub obrotu żywnością oraz zakłady gastronomiczne.

Pies przewodnik nie musi być trzymany na smyczy i nie musi mieć też założonego kagańca w miejscach publicznych. Musi mieć jednak specjalną uprząż. Powinien być też oznaczony. Może mieć np. naszywkę na szelkach z napisem „pies przewodnik” lub „pracuję, nie przeszkadzaj mi”. Osoba niepełnosprawna powinna mieć także przy sobie certyfikat potwierdzający status psa przewodnika oraz zaświadczenie od lekarza weterynarii o ważnym szczepieniu przeciwko wściekliźnie.

Wiele placówek i firm usługowych nie pobiera opłat za wstęp psa przewodnika, np. niektórzy przewoźnicy kolejowi w Polsce wprowadzili darmowe przejazdy dla psów asystujących.

Pies asystujący ma wiele przywilejów, które wynikają z tego, że jest psem wyszkolonym i przygotowanym do uczestnictwa w życiu społecznym. Jeśli jednak dokona jakiejś szkody, odpowiedzialność za to ponosi osoba, jaką się opiekuje, czyli niepełnosprawny. Z tego względu nie każdy pies nadaje się do pełnienia tak ważnej funkcji.

Jak się zachować przy psie przewodniku?

Pies przewodnik, sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną, jest w pracy. Oznacza to, że nie wolno go rozpraszać. Dlatego nie głaszcz go, nie zaczepiaj ani słownie, ani żadnymi gestami, nie karm i po prostu pozwól mu skupić się na swoim zadaniu.

Czworonożny przewodnik pracuje nawet wtedy, gdy jego podopieczny odpoczywa, np. na siedzeniu w autobusie czy pociągu, dlatego nigdy go nie dekoncentruj.

Najlepsze co możesz zrobić, to po prostu nie utrudniać psu jego pracy.

Pies przewodnik a prawo

Z ustawy z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (poz. 511, 1000, 1076) można się dowiedzieć, jak brzmi definicja psa asystującego według prawa:

(…) odpowiednio wyszkolonego i specjalnie oznaczonego psa, w szczególności psa przewodnika osoby niewidomej lub niedowidzącej oraz psa asystenta osoby niepełnosprawnej ruchowo, który ułatwia osobie niepełnosprawnej aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

W tej samej ustawie zostało określone, jakie uprawienia przysługują osobie z psem przewodnikiem oraz do jakich miejsc może się z nim udać.

Jak dbać o psa przewodnika?

Pies asystujący wymaga specyficznej opieki, dostosowanej do jego sposobu życia. Nawet po pomyślnym ukończeniu szkolenia musi być ciągle szkolony i stymulowany do nauki. Osoba niepełnosprawna powinna z nim wciąż pracować lub współpracować z wykwalifikowanym w szkoleniu psów lekarzem weterynarii czy behawiorystą. Z psem przewodnikiem należy także regularnie udawać się na spotkania w fundacji (zazwyczaj co roku, choć na początku mogą to być częstsze spotkania).

Pies, mimo wykonywania swojej pracy, musi mieć zaspokojone wszystkie potrzeby behawioralne. W innym wypadku nie jest w stanie w pełni oddać się opiece nad osobą niepełnosprawną. Należy na to zwrócić szczególną uwagę.

Pies przewodnik – komu jest przyznawany?

Organizacje zajmujące się szkoleniem psów przewodników ustalają regulaminy dotyczące wymagań od osoby niepełnosprawnej, która chciałaby mieć przyznanego psa przewodnika.

Musi to być zazwyczaj osoba dorosła (powyżej 18 lat, w niektórych sytuacjach minimalny wiek to 16 lat), lubiąca zwierzęta i chcąca przebywać z psem przez kilkanaście lat, odpowiedzialna, konsekwentna i taka, która będzie potrafiła zaufać czworonogowi, a także chce uczestniczyć w szkoleniach i zgadza się na współpracę (wieloletnią) z fundacją. Nie może posiadać żadnych nałogów uniemożliwiających jej prawidłowe funkcjonowanie. Powinna mieć warunki bytowe i finansowe, jakie zapewnią psu odpowiednią opiekę.

Szczegóły znajdziesz w regulaminie konkretnej fundacji. Psy przyznawane są w pierwszej kolejności osobom aktywnym, uczącym się lub pracującym.

Czym karmić psa przewodnika?

Pies powinien dostawać zbilansowaną, najlepiej gotową karmę suchą lub dietę mieszaną (karmę suchą i mokrą), np. karmę Pedigree®. Ze względu na tendencję do otyłości u niektórych popularnych ras przewodników, np. u labradorów i golden retrieverów, zaleca się bezwzględnie przestrzegać dziennej dawki kalorii.  Pamiętaj, by wszystkie psie przysmaki uwzględnić w dziennym bilansie kalorii.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena / 5. Liczba głosów

Brak głosów. Oceń artykuł!

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Żywienie

Co to jest pokarm pełnoporcjowy?

Wybór najlepszego sposobu żywienia psa i kota jest bardzo ważny, gdyż dieta wpływa w znaczący sposób na zdrowie i samopoczucie czworonoga. Taka decyzja powinna być

Zdrowie

Choroba przyzębia

Psu nieładnie pachnie z pyska? Powodem może być choroba przyzębia. Obejrzyj zęby i dziąsła pupila!

RASY PSÓW

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres