poniedziałek, 11 grudnia 2017

Symbolika psa

21 września 2017 06:00 Zostaw komentarz

Meleager z psemPies symbolizuje towarzysza i opiekuna. Jest postrzegany jako uosobienie lojalności, wierności, uczciwości i gotowości do walki w obronie właściciela. Czyżby? Dlaczego wobec tego nazwanie kogoś „psem” jest obelżywe w tak wielu kulturach? Co na przestrzeni dziejów pies symbolizował w Europie, a co w kulturach spoza Starego Kontynentu?

Pies towarzyszy człowiekowi wystarczająco długo, by wokół jego postaci narosła ogromna liczba
przesądów, a jego symbolika stała się niejednoznaczna i skomplikowana. Bo i jak dawni ludzie tłumaczyli sobie nadzwyczajną przenikliwość psa i jego zdolność do rozpoznawania ludzkich emocji, jak nie poprzez opowieści o jego boskim (lub diabelskim…) rodowodzie. W czasach starożytnego Rzymu oraz w średniowieczu rzadko kto uważał psy za zwierzęta pożyteczne. Nieznajomość ich psychiki oraz wrodzony strach przed powszechnymi wówczas wilkami zrodziła wiele przesądów ludowych, np. ten, że wycie psa jest zapowiedzią zgonu.

Dla starożytnych Rzymian psy pełniły najczęściej funkcję obronną. Składano je w ofierze podczas święta Luperkalii [poświęconych Luperkusowi, pasterskiemu bogu chroniącemu przed wilkami – przyp. red.], ale również dla ochrony nowonarodzonych dzieci. W ten sposób przez całe życie dziecka duch czworonoga miał strzec je przed wszelkimi nieszczęściami. Głęboka wiara w ochronną moc psa sprawiła, że części ciała tego zwierzęcia stały się symbolem przezwyciężania chorób oraz talizmanem, używanym w trakcie wielu rytuałów.
Pies towarzyszył też greckim i rzymskim bogom związanym z polowaniem.
Zaś wycie – dźwięk, który jak dziś wiemy, wydają psowate, by ustalić swoją lokalizację – uznawano za zwiastun rychłej śmierci. Trudno dowieść autentyczność legendy, ale według greckiego podania król Aristodemus, prapra wnuk Heraklesa, do tego stopnia wierzył w ów przesąd, że zabił się, gdy modląc się przed ołtarzykiem domowym usłyszał wycie psa.

Niebezpiecznie stało się, gdy zaczęto wiązać psy z grzechem i nieczystością, a w związku z tym z diabłem.
W Biblii psy wiodły marny żywot. W Starym Testamencie pies przedstawiany jest jako symbol grzechu, a dawni Żydzi uważali te zwierzęta za zwierzęta nieczyste, gdyż wypijały krew swych ofiar.
W Piśmie znajdujemy niewiele pozytywnych wzmianek o psach. Jedna z nich znajduje się w przypowieści o bogaczu i Łazarzu, kiedy to jedynie psy zlitowały się nam chorym Łazarzem i przyszły lizać jego rany. Psy, jako najmarniejsze z ziemskich istot chciały pocieszyć nieszczęśnika i ukazały, jak nisko upadł nieszczęsny Łazarz. Można też zaryzykować stwierdzenie, że zauważono w ten sposób psią skłonność do empatii.
Swoją drogą, aż do późnego średniowiecza Chrześcijanie byli przekonani, że język psa leczy rany, w związku z tym nie brakowało chętnych na pozbawianie psów tej części ciała.

Psy walczące z końmi. XIX-stowieczna reprodukcja średniowiecznej ryciny.Nawiązując do średniowiecza – kojarzymy je z polowaniem na czarownice i czarne koty. Jednaże koty padły ofiarą masowej histerii dopiero w XV i XVI wieku, choć łączono je z czarami już w X wieku. Co ciekawe, z racji na swoją samodzielność i pożyteczność przy łapaniu szczurów (np. podczas epidemii dżumy), koty powszechnie ceniono. Natomiast psy, począwszy od wczesnego średniowiecza, budziły lęk i obrzydzenie, ponieważ wałęsały się w sforach po wsiach, nierzadko czyniąc szkody wśród zwierząt gospodarskich. Przez swoją zmyślną naturę przywodziły na myśl diabelskie istoty. Czarne czworonogi uważano za towarzyszy diabła, wierzono też, że czarownice potrafią zamieniać się w czarne psy. Widać to było nawet w ówczesnym prawie. W średniowieczu powieszenie skazańca na szubienicy razem z psami uchodziło za dodatkową karę i odebranie godności. (Prawdopodobnie stąd wywodzi się przysłowie „wieszać na kimś psy”) .
Jedynie na dworach, gdzie trzymano szlachetne rasy myśliwskie, kwitła symbolika psa
jako wiernego i dobrotliwego towarzysza, broniącego swego pana nawet za cenę śmierci. Pies białej maści wyrażał dobroć i pobożność osoby, u której stóp był przedstawiany. Białe pieski był również symbolem udanego małżeństwa. Dlatego zaczęto używać ich wizerunków w heraldyce, ale jedynie psów szlachetnych ras, np. chartów lub talbotów, wymarłej już rasy przypominającej współczesne bloodhoundy.

Celtycka bogini w towarzystwie psa, gryfa i słonia.Dla Celtów pies był przykładem odwagi, honoru i ogromnej lojalności. Psy były szkolone do walki i obrony. Psy gończe, odbarzone magicznymi właściwościami, były towarzyszami wielu celtyckich bohaterów. Irlandzcy Filidh (jasnowidzowie) żuli mięso psa w rytuale, by mieć prorocze wizje. Odważni wojownicy byli zaś honorowani przydomkiem „pies”. To samo okreslenie w Chreścijańskiej Europie było obelgą. Podobnie, celtycki heros Cuchulain otrzymał swój przydomek po zabiciu psa kowala Culanna (Cu Chulann). Psy łączono z Nodensem, celtyckim bogiem wód, polowania i uzdrowienia i przedstawiano go jako psa z ludzką twarzą.
W Afryce czworonóg uczestniczy w micie o powstaniu rodzaju ludzkiego. W Chinach psy od wieków są symbolem i zapowiedzią przyjaźni. Pies Fo [jego protoplastą był mastif tybetański – przyp. red.] i jego podobizny mają chronić miejsc kultu oraz majątek właściciela.

W wierzeniach słowiańskich występował Siemargł [więcej o Siemargle piszemy tutaj: http://www.pies.pl/skrzydlaty-pies-praslowian/ – przyp. red.] – istota podobna do gryfa z mitologii perskiej, lecz posiadająca ciało psa. Było to bóstwo opiekuńcze, zajmujące się przede wszystkim obejściem domu i dbające o urodzaj na polu.

W Północnej Ameryce wiele plemion indiańskich umieszczało psy w miejscach honorowych. Miały one chronić władców i były symbolem lojalności. W plemieniu Cheyenne grupa wojowników zwanych psami było odpowiedzialnych za ochronę wioski.

W baroku symbol psa był już w miarę ustabilizowany; i był to wizerunek raczej pozytywny. Powoli stawały się symbolami odwagi, wierności i lojalności, np. w 1688 roku mops został oficjalnym psem holenderskiej rodziny królewskiej – Huis van Oranje-Nassau, a około 1736 roku tajnym symbolem Zakonu Mopsa (Mopsorden) , masońskiego ugrupowania kobiet.

Symbolika psa jest zatem bardziej złożona, niż się to z pozoru wydaje. Jedna rzecz pozostaje niezmienna, niezależnie od kultury czy epoki – pies jako symbol przywiązania i wierności. W dzisiejszej Europie postrzegamy czworonogi jako przyjaciół, pracowników i powiernikaów najskrytszych myśli. Pozytywne psie cechy zależą w głównej mierze od nas i tego, jak psy traktujemy. Warto, by były jak najlepsze…

yasmeen_mini

#F5F5F5

Yasmeen Phulpoto ma 17 lat, urodziła się w Holandii, od kilku lat mieszka w Polsce. Posiada trzy psy, w tym dwa ze schroniska, które szkoli m.in. metodą „Do As I Do”. Interesuje się psychiką psów i pochodzeniem ras, jest zaangażowana w pracę przy schronisku. Autorka szyje unikalne maskotki Do&Gie i prowadzi bloga http://yasmeenphulpoto.blogspot.com/

Zapraszamy do lektury poprzednich felietonów Yasmeen: „Korzenie psa„, „Psy w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie„, „Psy w średniowieczu”, „Psy w renesansie”, „Psy w XIX wieku”, „Psy w XX w. Co zawdzięczamy psom?„, „Szarik nie był wyjątkiem. Prawdziwa historia psów wojny„, „Psia uroczystość. O wystawie Crufts”, „Rasy Północy: wszechstronny fenomen”, „Psie ubranka. Szczypta historii„.

Zapisz

Symbolika psa Reviewed by on . Pies symbolizuje towarzysza i opiekuna. Jest postrzegany jako uosobienie lojalności, wierności, uczciwości i gotowości do walki w obronie właściciela. Czyżby? D Pies symbolizuje towarzysza i opiekuna. Jest postrzegany jako uosobienie lojalności, wierności, uczciwości i gotowości do walki w obronie właściciela. Czyżby? D Rating: 0

Zostaw komentarz

Musisz być zalogowany aby zostawić komentarz.

scroll to top