Sarplaninac

Sarplaninac

Mocna, potężna budowa i silny charakter sprawiają, że sarplaninac doskonale sprawdzi się jako pies pasterski lub obronny. Potrzebuje stanowczego i doświadczonego opiekuna, który określi hierarchię w rodzinie. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o sarplaninacu.

Sarplaninac – podstawowe informacje

FCI grupa 2 (pinczery, molosy, sznaucery i szwajcarskie psy do zaganiania bydła); sekcja 2.2 (molosy typu górskiego), wzorzec nr 41
Długość życia 11–13 lat
Charakter czujny, zdecydowany, niezależny, uparty, inteligentny
Rozmiar duży

pies: masa ciała – 35–45 kg, wielkość – 56–62 cm

suka: masa ciała – 30–40 kg, wielkość – 54–58 cm

Sierść delikatny, krótki podszerstek; długi włos okrywowy (10–12 cm)
Kraj pochodzenia Macedonia/Serbia/Kosowo
Inne nazwy pasterski pies iliryjski, jugosłowiański pies pasterski, pies pasterski z Szar Płaniny

 

Sarplaninac – odrobina historii

 Pies pasterski z Szar Płaniny, zwany też sarplaninac, jest przedstawicielem licznej grupy psów górskich, których przodkami były dogi tybetańskie. Do Europy dotarły we wczesnym średniowieczu razem z plemionami migrującymi z Azji Centralnej na zachód. W przypadku sarplaninaca było to najprawdopodobniej plemię Kumanów. Koczownicy osiedlali się na nowych terenach i zajmowali się przede wszystkim hodowlą owiec i kóz, których pilnowały duże, śmiałe psy, zdolne poradzić sobie nawet z wilkiem czy niedźwiedziem.

W czasach Cesarstwa Rzymskiego przodkowie jugosłowiańskiego psa pasterskiego byli wiernymi towarzyszami rolników i pasterzy prowincji znanej pod nazwą Ylirie (stąd też pierwsza nazwa rasy – iliryjski pies pasterski).

Z czasem, wskutek izolacji geograficznej i kojarzeń w pokrewieństwie, lokalne populacje psów zaczęły się nieco różnić. Opisywano je jako odrębne, choć bardzo podobne do siebie typy.

Kynolodzy zainteresowali się nimi dopiero niedawno, a nadanie im statusu osobnych ras było w większości przypadków kwestią narodowych ambicji, a nie faktycznej odmienności. Zainteresowanie wojska na początku XX wieku przyczyniło się do zarejestrowania sarplaninaca w roku 1939 w Jugosławii, wtedy jeszcze razem z bardzo do niego podobnym pasterskim psem ze Słowenii (dzisiaj noszącym nazwę owczarka z Krasu). W okresie powojennym pewną popularność przyniósł tym zwierzętom fakt, że trzymał je w swojej posiadłości długoletni przywódca Jugosławii, Josip Broz Tito. W 1957 roku na wniosek Związku Kynologicznego Jugosławii zmieniono nazwę owczarka iliryjskiego na „jugosłowiański pies pasterski z Szar Płaniny”. Nazwa wywodzi się od pasma górskiego Szar Płanina, obecnie rozdzielonego między Serbię, Macedonię i Kosowo.

Do 1970 roku eksport tej rasy był zabroniony, co ograniczyło jej występowanie poza krajem pochodzenia. Poza obszarami bałkańskimi i Czechami te psy pasterskie są mało znane, czemu trudno się dziwić, bo na czworonogi tego rodzaju nie ma w Europie Zachodniej zapotrzebowania. Rzadko hodowane są we Francji, Belgii i Niemczech. Do Polski pierwszy osobnik, pies Grizzly od Pece, dotarł w 1993 roku i choć był on wielokrotnie i z powodzeniem wystawiany, nie przysporzył sarplaninacom nowych entuzjastów. Brak zainteresowania rasą w Polsce może wynikać z tego, że są zbyt podobne do popularnych u nas owczarków kaukaskich.

Sarplaninac – wygląd

Sarplaninac to duży pies ważący od 30 do 45 kg. Jego wielkość jest imponująca – samce osiągają nawet 62 cm, a samice 58 cm. Jest dobrze zbudowany i okryty długą, kudłatą sierścią, ciało ma dobrze umięśnione i zbudowane z mocnych kości. Kończy się długim ogonem w kształcie szabli. Rośnie wolniej niż inne rasy – pełną dojrzałość uzyskuje około 3. roku życia.

Głowa: mózgoczaszka szeroka, lekko wysklepiona, z wyraźną bruzdą czołową; stop niewielki, kufa mocna, krótsza od mózgoczaszki; linie profilu zbieżne, grzbiet nosa prosty.

Oczy: kształtu migdała, niewielkie, w różnych odcieniach brązu.

Uszy: wiszące, płasko przylegające do policzków.

Tułów: dobrze wypełniony.

Ogon: długi, szablasty, przy pobudzeniu wzniesiony ponad linię grzbietu.

Sierść: na głowie, uszach i przednich krawędziach nóg krótka, na tułowiu dłuższa (10–12 cm), tworzy kryzę, portki i pióra.

Umaszczenie: sarplaninac to pies o jednolitym umaszczeniu, w różnych odcieniach szarości (najbardziej pożądane), płowoszarym, niemal czarnym oraz białym. Białe znaczenia są niepożądane, a łaty dyskwalifikują.

Sarplaninac – charakter

Sarplaninac jest wiernym psem, ale nie okazuje wylewnie swoich uczuć – nie merda ogonem na przywitanie i nie podąża za opiekunem krok w krok, ale bardzo się do niego przywiązuje.

To inteligentny i pracowity czworonóg, który w rękach doświadczonego opiekuna potrafi wykorzystać swój pełen potencjał.

Jak większość psów pasterskich, charakteryzuje się dużą niezależnością i nie ma problemu z zostawaniem sam w domu przed długie godziny. Od wieków jest przyzwyczajony do samodzielnego prowadzenia stad.

Wykazuje się opiekuńczością wobec swojej rodziny – jest cierpliwy i dobrze dogaduje się z dziećmi, z którymi dorastał. Toleruje koty, opiekuje się owcami, krowami czy końmi. Mniejsze zwierzęta – króliki, szynszyle i inne gryzonie – zostaną najprawdopodobniej uznane przez niego za zdobycz.

Sarplaninac zachowuje się bardzo podejrzliwie wobec obcych, zareaguje na nich głośnym szczekaniem, a przy braku reakcji na warczenie, może zaatakować.

Inteligencji sarplaninaca dorównuje jedynie jego upór, tak duży, że pies szybko ignoruje wahającego się opiekuna, któremu nie udaje się zdobyć pozycji przywódcy stada. W naturalny sposób przejmuje rolę przywódcym na co nie powinno się pozwalać. Z drugiej strony, jeśli opiekun będzie dla psa dobrym i doświadczonym przewodnikiem, sarplaninac odwdzięczy mu się pracowitością i posłuszeństwem.

Pies z Szar Płaniny szybko się nudzi, jeśli nie jest wystarczająco stymulowany fizycznie i intelektualnie. Może wtedy mieć problemy behawioralne i np. przekopać cały ogród lub zniszczyć rzeczy w domu.

Socjalizacja wszystkich psów jest ważna już od wieku szczenięcego. W przypadku sarplaninaca jest szczególnie istotna ze względu na jego naturalną nieufność wobec obcych. Zwierzę może stać się agresywne, jeśli w pierwszych tygodniach życia nie miało styczności z obcymi ludźmi. Musi zrozumieć, że nie każda osoba spoza kręgu rodzinnego stanowi zagrożenie. To o tyle ważne, że pies tej rasy nie waha się zaatakować, by bronić rodziny i swojego terytorium.

Sarplaninac – dla kogo?

Sarplaninac potrzebuje doświadczonego i konsekwentnego opiekuna, który wie, jak zapewnić sobie autorytet przywódcy i zdobyć szacunek psa.

Jak u wszystkich psów, tak samo u przedstawicieli niezależnych i silnych ras, należy unikać karania i krzyków podczas treningu, a raczej skupić się na metodzie pozytywnych wzmocnień.

Mimo że sarplaninac jest przyjazny wobec dzieci, z którymi dorastał, nie poleca się go dla rodzin z małymi dziećmi ze względu na duży rozmiar – podczas zabawy łatwo o nieumyślny wypadek. Korzenie sarplaninaca i jego instynkt obronny powodują, że może być agresywny wobec nieznajomych (także dzieci).

Sarplaninac potrzebuje dużo przestrzeni, więc najwygodniej mu będzie w domu z ogrodem. Aby zapewnić bezpieczeństwo sąsiadom i zwierzętom, konieczne jest ogrodzenie. Pies tej rasy najlepiej czuje się na farmie lub pastwisku, gdzie może opiekować się stadem. Ze względu na swój duży rozmiar nie nadaje się do mieszkania w bloku.

Dobrze porozumie się z kotami, ale tylko wtedy, gdy był z nimi wychowywany. Z reguły nie będzie natomiast tolerował innych psów.

Sarplaninac – zdrowie

Sarplaninac jest silnym czworonogiem i ogólnie cieszy się dobrym zdrowiem. Żyje średnio od 11 do 13 lat, co jest bardzo nietypowe przy tej wielkości. Te psy pasterskie najczęściej zapadają na choroby typowe dla dużych ras, takie jak:

– dysplazja stawów biodrowych i łokciowych,

– otyłość,

– zwyrodnienia stawowe,

– zwichnięcie rzepki,

– rozszerzenie i skręt żołądka.

Warto też wiedzieć, że sarplaninac może być wrażliwy na niektóre środki znieczulające, o czym warto przypomnieć lekarzowi weterynarii w razie konieczności wykonania zabiegu operacyjnego.

Sarplaninac – żywienie

Sarplaninac nie jest psem wymagającym i będzie zadowolony z każdego pełnoporcjowego pokarmu. Sposób karmienia zależy od jego wieku, stanu zdrowia i aktywności fizycznej. Ważne jest dobranie odpowiedniej ilości pożywienia do wielkości psa – jest duży, więc będzie też dużo jadł. Najlepiej podzielić dzienną porcję na 2–3 regularne posiłki. Ze względu na potencjalne zagrożenie skrętu żołądka, nie należy pozwalać czworonogowi tej rasy na aktywność fizyczną godzinę przed posiłkiem i po nim oraz upewnić się, że nie je zbyt szybko. Można stosować specjalne miski spowalniające pobieranie karmy.

Rasa ma predyspozycje genetyczne do nadwagi, dlatego należy zapewnić jej przedstawicielom wystarczającą ilość aktywności fizycznej oraz regularnie kontrolować masę ciała. Ponadto w okresie wzrostu trzeba unikać podawania zbyt obfitych posiłków – w przeciwnym razie zwierzę będzie rosło za szybko, co może przyczynić się w przyszłości do problemów ze stawami. Jak każdy pies, sarplaninac musi mieć zapewniony również dostęp do świeżej i czystej wody.

Sarplaninac – pielęgnacja

Sarplaninac ma bardzo gęste futro i traci znaczną ilość sierści przez cały rok, wymaga zatem regularnego rozczesywania (1–2 razy w tygodniu). W okresie linienia (dwa razy w roku) należy zwiększyć częstotliwość szczotkowania (najlepiej robić to codziennie). Nie zaleca się częstych kąpieli – dwa razy w roku wystarczy (o ile pies nie jest zbyt brudny). Ze względu na wielkość, zabiegi pielęgnacyjne mogą sprawić trudność, jeśli zwierzę nie było do nich przyzwyczajone od pierwszych miesięcy życia. Pazury nie wymagają częstego przycinania. Czworonogi tej rasy dużo czasu spędzają na zewnątrz, więc płytka ściera się naturalnie. Należy pamiętać o regularnej kontroli i czyszczeniu uszu (zwisające, włochate uszy mogą się szybko brudzić, co może być przyczyną infekcji), kontroli oczu i skóry oraz wizytach u lekarza weterynarii. Ze względu na grubą sierść, sarplaninac źle znosi upały. W gorące dni koniecznie trzeba mu zapewnić cień i dostęp do świeżej wody.

Sarplaninac – cena

W Polsce nie ma hodowli sarplaninaca. Szczenięcia należy szukać za granicą, a jego cena waha się od 500 do 1000 euro (2200–4600 zł). Składają się na nią: opieka weterynaryjna nad suką w czasie ciąży, opieka nad szczeniętami, odpowiednia dieta oraz czas poświęcony na socjalizację czworonogów. Do późniejszych wydatków należą: żywienie, wizyty u lekarza weterynarii, szczepienia, leczenie potencjalnych chorób itd. Ceny psów z profesjonalnych hodowli są wysokie, ponieważ opieka nad nimi wymaga wysokich nakładów pracy i ogromnego zaangażowania hodowców.

Sarplaninac – ciekawostki

– Ze względu na długą, gęstą sierść i duży rozmiar nazywa się go małym misiem Bałkanów.

– Sarplaninac jest jednym z niewielu psów pasterskich, posiadających umaszczenie inne niż białe.

– Rasa nie jest uznawana przez American Kennel Club (AKC).

– Masa ciała niektórych osobników może dochodzić do 80 kg, co czyni psy tej rasy gigantami wśród czworonogów.

– W Kanadzie i Stanach Zjednoczonych sarplaninac jest wykorzystywany głównie do odstraszania kojotów.

– To jedna z 13 ras zakazanych w Danii.

– Niektórzy twierdzą, że słynne bojowe psy Aleksandra Wielkiego były przodkami sarplaninaca.

Sarplaninac – przykładowe imiona

Przykładowe imiona dla psa: Aramis, Brutus, Bandyta, Marko, Stefan, Filip, Miłosz, Igor, Darko, Todor, Piorun, Fred.

Przykładowe imiona dla suki: Aleksa, Nikola, Sasha, Sara, Iva, Dunja, Petra, Tina, Elisa, Furia.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena 5 / 5. Liczba głosów 3

Brak głosów. Oceń artykuł!

KOMENTARZE

Leave a Reply

O AUTORZE

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres