wtorek, 12 grudnia 2017

Psie ubranka. Szczypta historii

17 listopada 2015 13:42 Zostaw komentarz

Roman guard dog mosaicWraz z rozpowszechnieniem wizerunku psa w mediach, przebieranie czy nawet pokazy psiej mody stały się popularne na całym świecie. Dla większości psiarzy ten trend budzi wiele kontrowersji.
Psie ubranka kojarzą się głównie z niepotrzebną modą czy też objawem popkultury. Z drugiej jednak strony konieczność ich zakładania argumentuje się współczesnym stylem życia człowieka, w którym nasi pupile narażeni są na zmianę temperatur, np. wychodząc z nagrzanego domu na zimną pogodę. Wbrew pozorom, moda na luksusową garderobę dla psów nie jest niczym nowym. Pies jest towarzyszem człowieka od ponad 12 000 lat i bardzo prawdopodobne, że od początku ludzie wymyślali psom jakieś okrycia.

Obroża – dowód przywiązania, dosłownie i w przenośni
Najpospolitszym elementem psiego stroju jest oczywiście obroża, która jednocześnie może być ozdobą. Pierwotną funkcją obroży była ochrona psiego karku [przed ugryzieniami w trakcie walki z innymi zwierzętami – przyp. red.] i oczywiście służyła do przytrzymania psa. Znalezisko archeologiczne datowane na IV w. p.n.e. wskazuje na coś niecodziennego. Pochowany w pobliżu swojego pana pies nosił wspaniałą kolię ze złota, inkrustowaną srebrem i turkusami. Jego właścicielem był ówczesny władca Chin, Cuo z Zhongshan, co wyjaśnia niezwykle kosztowną ozdobę. Cacko, które pies nosił na szyi, z całą pewnością było „tylko” obrożą, lecz reprezentowało władzę i bogactwo jego pana.
W Starożytnym Egipcie obroże i smyczy stosowano przy szkoleniu psów, jednak często stawały się niemaldziełami sztuki – wykonane ze skóry i zdobione miedzianymi oraz złotymi elementami.
Obroże pełniły też funkcję ochronną. Wiadomo, że gdy Rzymianie polowali razem z psami, szyje czworonogów ochraniały wspomniane obroże wykonane z  pasków skóry nabijanej gwoździami i drutami. Takie obroże przydawały się także psom wojennym: Persowie trenowali do walk psy pochodzące z Indii, Spartanie mastify, a Rzymianie zorganizowali nawet psie pułki, walczące z Egipcjanami lub plemionami Brytanii. Zasłużone psy miały po kilka takich obroży, w tym ozdobne, z wygrawerowanymi imionami bądź zasługami.

Psie stroje jako takie pojawiły się stosunkowo późno. Wprawdzie już na początku średniowiecza na dworach królewskich nie szczędzono psom wygód (w tym osobistej służby), lecz nikt nie widział potrzeby przebierania psów, tym bardziej, że ubranie było wówczas pewnego rodzaju wyznacznikiem człowieczeństwa, ponieważ człowiek jako jedyny odczuwał wstyd przed nagością.
W świetle średniowiecznych przekonań ubieranie zwierząt zakrawałoby o boską obrazę – nadawało by bowiem zwierzętom „ludzką” rangę. Jako jeden z pierwszych elementów „stroju”pojawiły się buty, które zakładano  z przyczyn czysto praktycznych psom pociągowym. Podobnie jak dzisiaj,  miały one zapobiegać ślizganiu się psów po lodzie i ochraniać łapy przed skaleczeniami.

album - archPies w zbroi
Wraz z końcem XV wieku znowu zaczęto ubierać psy w celach ochronnych. Wyszkolonym psom bojowym zakładano rodzaj derki z metalowych płytek połączonych rzemieniami. Jedną z pierwszych wzmianek o zakładaniu psom „pełnego” rynsztunku można znaleźć w opowieści o Królu Arturze. Rycerze legendarnego władcy mieli ubierać swoje psy w ciepłe płaszczyki chroniące przed zimnem, a w trakcie bitwy czworonogi nosiły specjalne ochronne derki.

Królewskie fanaberie
Za szczególnie „zapsiony” kraj nie od dziś uznaje się Francję. Od końca XV wieku psy towarzyszyły francuskiej arystokracji na każdym kroku. Ulubiony chart króla Ludwika XI nazywał się Cher Ami (Drogi Przyjaciel) i nosił aksamitny kołnierzyk przyozdobiony dwudziestoma perłami i jedenastoma rubinami. Król słynął ze skąpstwa, więc taka ozdoba na psie musiała budzić zawiść poddanych. W XIX wieku zaczęto szyć ubranka dla królewskich pupili na wzór ludzkich strojów.
Przyszła królowa angielska Wiktoria w roku 1833 roku zanotowała, iż jej ulubiony spanielek nosił szkarłatną kurteczkę i niebieskie spodenki. W tym samym wieku moda dla zwierząt rozwinęła się na skalę przemysłową. Już wówczas w Paryżu  można było znaleźć sklepiki oferujące psie stroje i  akcesoria.
Katalog psiej mody
Alfred Barbou w swej książce z 1833 roku pt. „Le Chien: Syn histoire, ses exploitów, ses aventures” (Pies: jego historia, osiągnięcia i przygody) dość szczegółowo porusza temat psiego stroju. Swoim tekstem z pewnością wzbudził spore kontrowersje, szczególnie, gdy weźmie się  pod uwagę, iż ówcześni mieszczanie często sami nie mieli co włożyć na grzbiet. Barbou opisyał, że dworskie „psy noszą na sobie stroje pewnego bogactwa, haftowane płaszcze, kurtki  z jedwabiu, ciepłe stroje na zimę, bądź lekkie na lato. Szafa, bądź zupełna wyprawka eleganckiego psa na koniec wieku w Paryżu może zawierać koszule, chusteczki, szlafroki, podróże płaszcze, suknie i buty gumowe. Obroża dla psów natomiast  może być wykonana ze złota lub srebra”.* Pod koniec XIX wieku już niemal każdy hodowca zakładał swym psom ubranka. Choć może się wydawać, że zakładanie ubranek jest wbrew psiej naturze, należy pamiętać, że przyczynił się do tego człowiek, który stworzył rasy psów o tak dalikatnej szacie, że nie są w stanie same się ogrzać.
Należy tylko pamiętać o wygodzie psa. Szczególnie w zimie – za zwykłą ciepła „derkę” wasz pupil podziękuje wam bardziej, niż za niejedno najwymyślniejsze, lecz niewygodne wdzianko.
*1https://archive.org/stream/lechiensonhistoi00barb/lechiensonhistoi00barb_djvu.txt
Autor: Yasmeen Phulpoto

yasmeen_mini

#F5F5F5

Yasmeen Phulpoto ma 16 lat, urodziła się w Holandii, od kilku lat mieszka w Polsce. Posiada trzy psy, w tym dwa ze schroniska, które szkoli m.in. metodą „Do As I Do”. Interesuje się psychiką psów i pochodzeniem ras, jest zaangażowana w pracę przy schronisku. Autorka prowadzi bloga http://yasmeenphulpoto.blogspot.com/

Zapraszamy do lektury poprzednich felietonów Yasmeen: „Korzenie psa„, „Psy w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie„, „Psy w średniowieczu”, „Psy w renesansie”, „Psy w XIX wieku”, „Psy w XX w. Co zawdzięczamy psom?„, „Szarik nie był wyjątkiem. Prawdziwa historia psów wojny„, „Psia uroczystość. O wystawie Crufts”, „Rasy Północy: wszechstronny fenomen”.

Psie ubranka. Szczypta historii Reviewed by on . Wraz z rozpowszechnieniem wizerunku psa w mediach, przebieranie czy nawet pokazy psiej mody stały się popularne na całym świecie. Dla większości psiarzy ten tre Wraz z rozpowszechnieniem wizerunku psa w mediach, przebieranie czy nawet pokazy psiej mody stały się popularne na całym świecie. Dla większości psiarzy ten tre Rating: 0

Zostaw komentarz

Musisz być zalogowany aby zostawić komentarz.

scroll to top