tarczyca-u-psa

Gdy zawodzi tarczyca

Niedoczynność tarczycy (hipotyroidyzm) to jedna z najczęściej diagnozowanych u psów chorób o podłożu endokrynologicznym. Początkowo jej objawy mogą być niespecyficzne. Warto je poznać, nim przypadłość rozwinie się na dobre i poczyni w organizmie pupila wielkie spustoszenie.

Tarczyca, czyli mały organ leżący na przedniej stronie szyi, zaraz pod krtanią, to narząd, od działania którego zależy wiele procesów ustrojowych. Hormony tarczycowe: T4-tyroksyna i T3-trójjodotyronina odpowiadają za metabolizm komórkowy, wpływają na procesy wzrostu i rozwoju, stymulują włosy i skórę do prawidłowego funkcjonowania, mają też wpływ na odporność organizmu, oddziałując na pracę narządów limfatycznych, a co za tym idzie – na poziom limfocytów i neutrofili. Zaburzenia funkcjonowania tego gruczołu mają rozległe konsekwencje dla organizmu.

Niepokojące objawy

Na początku pojawiają się problemy z okrywą włosową psa (wyłysienia, osłabienie sierści, zaburzenia wymiany włosa), potem dochodzi do zapalenia przewodu słuchowego, zmiany barwy skóry na brzuchu i pod pachami. To najczęstsze objawy, z jakimi do lecznic weterynaryjnych zgłaszają się opiekunowie czworonogów. Dopiero podczas wywiadu lekarskiego okazuje się, że pies od dawna był smutny i ospały, u niektórych osobników pojawiały się niewyjaśnione zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (naprzemiennie zaparcia i biegunki, wymioty i problemy z przełykaniem), trudności w oddawaniu moczu, otyłość, nietolerancja na zimno, zaburzenia rui i niepłodność, nawracające zapalenia zewnętrznych przewodów słuchowych.

Przyczyny niedoczynności

Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest limfocytarne zapalenie tego narządu, które doprowadza do zmian chorobowych, a w najgorszym przypadku także do zaniku miąższu tarczycy. Istnieją jednak również inne, rzadziej występujące przyczyny, takie jak wrodzony niedorozwój tarczycy, nowotwory (częściej powodują nadczynność), zaburzenia funkcjonowania przysadki czy wątroby, niedobory jodu (w Polsce dotyczy to psów z Podhala), choroba Cushinga (nadczynność nadnerczy). Istnieje też ryzyko jatrogennego wywołania tego schorzenia, np. po podawaniu glikokortykosteroidów, mitotanu, diazepamu, salicylanów, penicyliny lub pooperacyjnie – po wycięciu narządu.

Warto pamiętać, że podawanie testosteronu obniża, a estrogenów – podwyższa poziom hormonów tarczycy. Jeśli zwierzak z jakichś powodów dostawał któryś z tych specyfików, należy to zgłosić lekarzowi weterynarii.

Wnikliwa diagnostyka

Aby postawić ostateczną diagnozę o występowaniu hipotyroidyzmu, należy wykonać szereg badań, m.in. morfologię, bo typowe dla niedoczynności tarczycy jest pojawienie się niedokrwistości. Dodatkowo warto sprawdzić poziom T4 i fT4 oraz cholesterolu. Jeśli badania będą wykonywane w laboratorium dla zwierząt, można poprosić o skierowanie na c-TSH. Ważne, aby nie robić tego w laboratorium dla ludzi, gdyż oznaczenie TSH nie ma diagnostycznego znaczenia.

Dodatkowo przy podejrzeniu zapalenia limfocytarnego tarczycy, można pokusić się o zbadanie poziomu przeciwciał antytyreoglobulinowych TgAb. Oprócz zlecenia diagnostyki laboratoryjnej, lekarz zbada pacjenta pod kątem potwierdzenia lub wykluczenia hipotyroidyzmu. Niewłaściwy poziom hormonów tarczycy, odpowiedzialnych za zapoczątkowanie fazy anagenu wzrostu włosa, procesy produkcji łoju i rogowacenia naskórka, powoduje wyłysienia, łojotok, nadmierne łuszczenie się naskórka, czyli daje łatwe do zauważenia objawy.

Charakterystyczne jest to, że wyłysienia są symetrycznie rozmieszczone na ciele zwierzęcia. Jeśli nie są wikłane zakażeniami bakteryjnymi czy drożdżakowymi, nie swędzą. Brak włosa występuje najczęściej na bokach ciała czworonoga, tylnych kończynach i ogonie (tak zwany „szczurzy ogon”). Przy badaniu skóry lekarz może pobrać włosy oraz zeskrobiny naskórka i obejrzeć na miejscu pod mikroskopem.

Włos zwierzaka chorego na zaburzenia tarczycy – zahamowany w fazie anagenu – ma inny kształt cebulki niż u osobnika zdrowego. Zakłada się, że wystarczy zbadanie trzech przypadkowych włosów, aby potwierdzić chorobę. W zeskrobinie szukamy też pasożytów, aby wykluczyć tę przyczynę wyłysień. Po badaniu skóry lekarz na pewno osłucha serce pacjenta, ponieważ hormony tarczycowe wpływają na mięsień sercowy. Charakterystyczna bradykardia (zwolnienie akcji serca) jest łatwa do wykrycia już na pierwszej wizycie.

Dodatkowo lekarz może zalecić konsultację kardiologiczną, ale zwykle podanie leków na tarczycę powoduje ustanie niepokojących objawów ze strony układu krążenia.
Przy diagnozowaniu niedoczynności tarczycy powinno się zwrócić uwagę na narząd wzroku pacjenta. Pojawić się mogą lipidoza lub wrzód rogówki, opadanie powiek albo zapalenie naczyniówki.

Objawy ze strony układu mieśniowo-nerwowego, takie jak osłabienie, niedowłady, zaburzenia oddawania moczu, a nawet porażenie głośni, także mogą wskazywać na problemy z tarczycą.

Długotrwałe leczenie

Po uzyskaniu wyników badań, które potwierdzą występowanie hipotyroidyzmu, lekarz zaleci odpowiednią terapię. W tym przypadku uzupełnia się tyroksynę. Na rynku dostępne są leki weterynaryjne i medykamenty z ludzkiej apteki zawierające ten cenny hormon. Ustalenie jego właściwej dawki zajmuje zwykle kilka tygodni – co siedem dni zwiększa się ilość specyfiku, aż dochodzi się do odpowiedniej dla danego pacjenta.

W tych pierwszych tygodniach opiekun musi być w stałym kontakcie z lekarzem weterynarii. Trzeba pilnować, by nie doszło do przedawkowania tyroksyny, które objawia się nerwowością zwierzęcia, ogólnym pobudzeniem, chudnięciem, przyspieszoną akcją serca, wielomoczem, nadmiernym pragnieniem, wymiotami i biegunką. Aby sprawdzić, czy ustalona dawka leku jest odpowiednia i czy nastąpiła zadowalająca poprawa, po 4–6 tygodniach wykonuje się ponownie badanie poziomu T4, fT4 i cholesterolu.

Generalnie już po tygodniu podawania psu hormonu opiekun obserwuje wzrost aktywności pupila. Poprawa stanu skóry pojawia się po około 4–6 tygodniach. Choć zwykle widać, jak zwierzę zaczyna porastać włosem, początkowo może się zdawać, że stan okrywy się pogorszył, bo psiak wymienia szatę i gubi sierść. Cofnięcie zmian kardiologicznych następuje po około dwóch miesiącach.

Małgorzata Charzyńska-Wróbel
lekarz weterynarii

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Dzieci bawiące się z psem
Zachowanie

A ja mam psa! O dzieciach i psach

Zanim rodzice zadadzą sobie pytanie, czy ich dziecko jest wystarczająco odpowiedzialne, powinni zastanowić się, czy sami są gotowi na zwierzę

Przyzwyczajanie psa do kagańca
Szkolenie

Przyzwyczajanie psa do kagańca

W komunikacji miejskiej, na spacerach w miejscach publicznych… wymagany jest kaganiec. Naucz psa, by akceptował go i czuł się w nim swobodnie

RASY PSÓW

Bouvier z Ardenów
Gończy berneński
Mudi
Kerry blue terrier
Australian silky terrier
Owczarek niemiecki długowłosy
Parson russel terrier
Owczarek pikardyjski
Curly coated retriever
Wyżeł węgierski

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres