10 wymarłych ras psów

Dokładnie nie wiadomo, ile ras psów dotychczas powstało na świecie, zwłaszcza że wiele z nich istniało i wymarło, nim organizacje kynologiczne zaczęły je dokumentować i prowadzić księgi rodowodowe. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) podaje, że obecnie na świecie istnieje ok. 340 różnych ras psów. Najczęstszą przyczyną wymarcia danej rasy jest jej wymieszanie z innymi i „rozrzedzenie”, bądź utrata popularności i rezygnacja z dalszej hodowli. Przedstawiamy 10 ras psów, które już nie istnieją, lecz dzięki którym powstało wiele współczesnych ras czworonogów.

Turnspit dogs /Wheel dogs

Miały krótkie nóżki i długi tułów, a wykorzystywane były do… napędzania kół, które obracały kuchennym rożnem (ang. „to turn” – obracać, „spit” – rożen). Turnspity nie były rasą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz raczej rodzajem psów: mieszańcami w typie terriera, które ze względu na wymiary i budowę mieściły się w kole napędowym. Nazywano je również Kitchen Dogs, Cooking Dogs i Underdogs. Ponoć turnspity trzymała – jako pieski do towarzystwa – brytyjska królowa Wiktoria. Pierwszy raz wspomniano o nich – pod nazwą „Turnespete” – w wydanej w 1576 roku publikacji „Of English Dogs”. W XVIII wieku Linneusz sklasyfikował je jako Canis vertigus (pies obrotowy), sugerując, iż jest to odrębny gatunek czworonoga! O pieskach pracujących w kuchniach wspominał również William Bingley w swych „Memoirs of British Quadrupeds” z 1809 roku: „Dla turnspitów charakterystyczny jest długi tułów i krótkie, zazwyczaj krzywe łapy. Są ciemnoszarego koloru, czarno nakrapiane, bądź jednolicie czarne, jasno podpalane”. Kucharki i pomoc kuchenna zabierały ze sobą te niewielkie pieski do kościoła i kładły na stopach, aby się ogrzać. Anegdota opowiada, jak w kościele w Bath biskup Gloucester głosił kazanie i odczytał fragmenty Księgi proroka Ezechiela: „It was then that Ezekiel saw the wheel…” (I wówczas Ezechiel ujrzał koło… ). Słysząc to, pieski poderwały się i pobiegły pod drzwi kościoła, rwąc się do pracy. W pewnym okresie turnspity stały się tak pospolite, że przestano je selekcjonować i „rozmyły” się tworząc niezliczone mieszańce. Prawdopodobnie w jakimś stopniu dały początek Glen of Imaal terrierom i welsh corgi – psom krótkonożnym, o wydłużonym ciele.

Rycina Henry’ego Wingsteada z 1799 z książki Remarks on a Tour to North and South Wales, przedstawiająca kuchennego psa podczas pracy na kole. Źrodło ilustracji: Wikipedia

Hawajski pies poi

Zawdzięczały swą nazwę hawajskiej potrawie narodowej o konsystencji budyniu, robionej z mącznych bulw kolokazji jadalnej (taro). Na Hawajach czworonogi niegdyś jedzono; tuczone one były poi, ponieważ mięso było zbyt kosztowne, aby dawać je zwierzętom. Prócz tego, że ostatecznie je zabijano i zjadano, pieski poi prowadziły spokojne życie w hawajskich wioskach. Mogły swobodnie się przemieszczać, często towarzyszyły dzieciom jako żywe amulety, ponieważ wierzono, że pieski poi są duchowymi opiekunami dzieci, i za życia nie robiono im krzywdy. Poi były niewielkich rozmiarów, miały krótką sierść i zazwyczaj białe lub łaciate umaszczenie (te jednolicie brązowe z niewiadomych przyczyn były wyżej cenione) i nietypowo spłaszczoną głowę. Ta ostatnia cecha uwarunkowana była monodietą czworonogów: ponieważ jedząc przez całe życie kleik z bulw pieski nie musiały gryźć i żuć, nie wykształcały im się mięśnie szczęk, i dlatego głowa zdawała się płaska. Pieski poi uznawane były za mało rozgarnięte i ospałe (to również efekt diety), nie potrafiły polować i miały słaby węch. Na początku XX wieku poi wyginęły, ponieważ całkowicie wymieszały się z psami europejskich przybyszy; Hawajczcy nie mieli również dalszej potrzeby hodować ich na mięso. Obecnie określeniem „poi” nazywa się wszystkie żyjące na Hawajach mieszańce, a także ludzi, którzy są potomkami hawajsko-angielskich związków z czasów kolonialnych. Pies poi do dziś jest także jednym z hawajskich znaków zodiaku.

Toy trawler spaniel

Bezpośredni przodek king charles spanieli, wyginął około 1920 roku. Pierwotnie przeznaczony na polowania, z czasem częściej był traktowany jako ozdobny piesek do towarzystwa. W oddziale angielskiego Muzeum Historii Naturalnej w Tring stoi wypchany w 1920 roku toy trawler spaniel imieniem Robin, pochodzący z hodowli Lady Wentworth. W odróżnieniu do dzisiejszych king charles spanieli, toye miały czarno-białe umaszczenie, rzadko zdarzały się brązowe osobniki.

Źródło zdjęcia: Wikipedia

Toy bulldog

Miniaturowy buldog był hodowany w Anglii w XVIII wieku, wyginął na początku wieku XIX. Bulle w wersji „toy” były słabego zdrowia i dawały niewielki miot, przez co rasa ta nigdy nie była zbyt popularna. Prawdopodobnie powstały z tej samej przyczyny co whippety – mieszczanie pragnęli modnego psa do rozrywek (w tym przypadku do walk), lecz takiego, który zmieściłby się w ciasnym mieszkaniu. Toye powstawały w wyniku krzyżowania buldogów staroangielskich z francuskimi, zatem były raczej rasą hybrydową w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, niż odrębną rasą.

Zdjęcie pochodzi z portalu www.bulldoghavennw.org

Tweed water spaniel

Wyginął w XIX wieku. Był to średniej wielkości aporter o wątrobianej, kręconej sierści, hodowany w okolicy Berwick-upon-Tweed niedaleko rzeki Tweed na granicy Szkocji i Anglii. Poza Wyspami Brytyjskimi był mało znany. Tweed miał długi ogon i „loczki” na całym ciele, przez co przypominał dzisiejszego irish water spaniela, choć miał cięższą kufę i szpiczasto wysklepioną czaszkę. Miał również duże, opadające jak u bloodhounda i zakończone „piórami” uszy, obwisłe fafle, „pióra” na przednich łapach i gładką sierść na tylnych. Według Hugh Dalziela, autora wydanej w 1897 roku książki „British Dogs: Their Varieties, History, Characteristics, Breeding, Management, And Exhibition”, tweed water spaniele powstały w wyniku krzyżowania pudli i spanieli z m.in. bloodhoundami. Tweedy były uznawane za inteligentne i odważne psy ze sportowym zacięciem. Tweed spaniele w skrzyżowaniu z psami Świętego Jana, które przywieziono z Ameryki Północnej, dały początek golden oraz curly coated retrieverom.

Źródło ilustracji: Wikipedia

Naganiacz rosyjski /Rosyjski żółty aporter

Pracował przy pilnowaniu stad. Był to bardzo duży górski pies mogący ważyć 50 kilogramów i więcej. Pomimo swych rozmiarów na tyle wyróżniał się szybkością i zręcznością, że skutecznie przeganiał wilki i inne drapieżniki. Pod względem budowy i szaty podobny był do współczesnych pirenejskich psów górskich czy podhalanów, ale miał żółte umaszczenie, jak golden retriever. Był wybitnie wytrzymały, przystosowany do pracy w ciężkich warunkach i według legend na tyle samodzielny, że potrafił upilnować stada przez kilka miesięcy sam, bez pomocy człowieka. Ta starożytna rasa pochodziła z Kaukazu, a jego przodkowie przywędrowali z Indii.

Źródło zdjęcia: Wikipedia

Southern hound

Były to wysokie, ciężkie psy o kwadratowej głowie i długich uszach, podłużnym ciele i niskim, melodyjnym głosie. Były dość powolne, lecz obdarzone doskonałym węchem, wykorzystywane do polowań na jelenie i króliki. Krzyżowano je z bloodhoundami, aż ich linia rozmyła się w nowopowstałych rasach (m.in. beagle, coonhound) na przełomie XVIII i XIX wieku – ostatecznie wyparły je modniejsze wówczas foxhoundy.

Źródło ilustracji: Wikipedia

Paisley terrier

Ten pochodzący ze Szkocji krótkonożny terier o długich włosiu był bezpośrednim przodkiem skye terrierów, a później yorków. Nazwę zawdzięczał szkockiemu miastu, z którego się wywodził. Był dwa razy mniejszy o dzisiejszych skye terrierów i pierwotnie służył do tępienia szczurów. Na początku XIX wieku, ze względu na swój rozmiar i efektowną, srebrzystą szatę stał się modną i elegancką rasą, wiodącą prym na wystawach psich piękności. Jego gwiazda świeciła mocnym, lecz niestety krótkim blaskiem: pod koniec wieku zaczęto faworyzować skye’e ze względu na jeszcze delikatniejszy i dłuższy włos, więc przestano hodować paisleye na taką skalę, jak niegdyś. Po 1888 roku pojawiały się na wystawach w liczbie zaledwie kilku sztuk, więc sędziowie zaczęli uznawać paisleye jako odmianę skye terrierów, aż w końcu włączono je do tej rasy i przestano podtrzymywać hodowlę. Na początku XX wieku już ich prawie nie spotykano.

Źródło ilustracji: Chestofbooks.com

Buldog staroangielski (Old English Bulldog)

Pierwotnie hodowany z przeznaczeniem do krwawych walk psów. Żuchwa tych psów była szeroka i wychodziła poza górną szczękę, przez co zaciskały się na ofierze niczym cęgi. Wywodzą się ze starożytnych ras psów wojennych, takich jak mastiffy, krzyżowanych z… greyhoundami, by nadać im szybkość i zwrotność. Głowa buldoga staroangielskiego była podobna do dzisiejszego pitbula, a silne i smukłe ciało przypominało sylwetkę dzisiejszego boksera. W 1835 roku zakazano walk z udziałem zwierząt, więc zaprzestano hodowli tych psów. Zaczęto krzyżować je z old english terrierami, z których powstały bull-and-terriery – bezpośredni przedkowie dzisiejszych bulterierów i pitbuli. W latach 70. XX wieku w Ameryce próbowano zrekonstruować tę wymarłą rasę z udziałem dzisiejszych buldogów angielskich i amerykańskich oraz american pit bull terrierów. Powstałe w ten sposób psy nazwano Old English Bulldog i z powodzeniem hodowane są do dzisiaj, lecz póki co nie uznało ich żadne towarzystwo kynologiczne.

Na obrazie z 1817 (autorstwa Samuela Ravena) widzimy modelowych przedstawicieli ówczesnych old english bulldogów: Criba i Rosę. Źrodło ilustracji: Wikipedia

Mastif alpejski

Przodek dzisiejszych mastifów, niegdyś był największą rasą psa znaną na Wyspach Brytyjskich. Krzyżowanie go z nowofundlandami i dogami niemieckimi dało nową rasę – bernardyny.
M.B. Wynn we swych wspomnieniach relacjonuje: „W 1829 roku przyprowadzono z zakonu Św. Bernardyna psa starej rasy mastif alpejski, imieniem L’Ami, i wystawiono go w Londynie oraz Liverpoolu jako największego psa Anglii”. Nazwy „mastif alpejski” oraz „pies świętego Bernardyna” używano zamiennie jeszcze na początku XIX wieku, z czasem jednak skupiono się na doskonaleniu linii psów pochodzących z klasztoru Św. Bernardyna. Zaś sam mastif alpejski wywodził się prawdopodobnie z jeszcze starszych, również wymarłych ras żyjących w Alpach od niepamiętnych czasów, zwanych „Cane Garouf” albo „Patua”. Mastif alpejski wraz z mastifem tybetańskim i owczarkiem kaukaskim zaliczał się do najpierwotniejszych ras osiągających naprawdę wielkie rozmiary. Jego przodkowie przybyli do Europy północnej 500 lat przed naszą erą. Największe osobniki osiągały metr wysokości w kłębie i wagę do 160 kilogramów! W latach 70. bezskutecznie próbowano odtworzyć tę rasę, używając do hodowli współczesne bernardyny, dogi niemieckie, pirenejczyki i berneńczyki.
Źródło ilustracji z ok. 1815 roku: retrieverman.net

O AUTORZE

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Czego nie może jeść pies
Zdrowie

Czego nie może jeść pies? Lista produktów

Czy pies może jeść orzechy, czekoladę albo surowe mięso? Przeczytaj więcej o produktach zakazanych dla czworonogów. Jakie są objawy zatrucia? Kliknij i zobacz.

RASY PSÓW

Foxhound angielski
Saarlooswolfhond
Wetterhoun
Field spaniel
Elkhund szary
Lakeland terrier
Grand basset griffon vendeen
Łajka jakucka

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres