10 wymarłych ras psów

Dokładnie nie wiadomo, ile ras psów dotychczas powstało na świecie, zwłaszcza że wiele z nich istniało i wymarło, nim organizacje kynologiczne zaczęły je dokumentować i prowadzić księgi rodowodowe. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) podaje, że obecnie na świecie istnieje ok. 340 różnych ras psów. Najczęstszą przyczyną wymarcia danej rasy jest jej wymieszanie z innymi i „rozrzedzenie”, bądź utrata popularności i rezygnacja z dalszej hodowli. Przedstawiamy 10 ras psów, które już nie istnieją, lecz dzięki którym powstało wiele współczesnych ras czworonogów.

Turnspit dogs /Wheel dogs

Miały krótkie nóżki i długi tułów, a wykorzystywane były do… napędzania kół, które obracały kuchennym rożnem (ang. „to turn” – obracać, „spit” – rożen). Turnspity nie były rasą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz raczej rodzajem psów: mieszańcami w typie terriera, które ze względu na wymiary i budowę mieściły się w kole napędowym. Nazywano je również Kitchen Dogs, Cooking Dogs i Underdogs. Ponoć turnspity trzymała – jako pieski do towarzystwa – brytyjska królowa Wiktoria. Pierwszy raz wspomniano o nich – pod nazwą „Turnespete” – w wydanej w 1576 roku publikacji „Of English Dogs”. W XVIII wieku Linneusz sklasyfikował je jako Canis vertigus (pies obrotowy), sugerując, iż jest to odrębny gatunek czworonoga! O pieskach pracujących w kuchniach wspominał również William Bingley w swych „Memoirs of British Quadrupeds” z 1809 roku: „Dla turnspitów charakterystyczny jest długi tułów i krótkie, zazwyczaj krzywe łapy. Są ciemnoszarego koloru, czarno nakrapiane, bądź jednolicie czarne, jasno podpalane”. Kucharki i pomoc kuchenna zabierały ze sobą te niewielkie pieski do kościoła i kładły na stopach, aby się ogrzać. Anegdota opowiada, jak w kościele w Bath biskup Gloucester głosił kazanie i odczytał fragmenty Księgi proroka Ezechiela: „It was then that Ezekiel saw the wheel…” (I wówczas Ezechiel ujrzał koło… ). Słysząc to, pieski poderwały się i pobiegły pod drzwi kościoła, rwąc się do pracy. W pewnym okresie turnspity stały się tak pospolite, że przestano je selekcjonować i „rozmyły” się tworząc niezliczone mieszańce. Prawdopodobnie w jakimś stopniu dały początek Glen of Imaal terrierom i welsh corgi – psom krótkonożnym, o wydłużonym ciele.

Rycina Henry’ego Wingsteada z 1799 z książki Remarks on a Tour to North and South Wales, przedstawiająca kuchennego psa podczas pracy na kole. Źrodło ilustracji: Wikipedia

Hawajski pies poi

Zawdzięczały swą nazwę hawajskiej potrawie narodowej o konsystencji budyniu, robionej z mącznych bulw kolokazji jadalnej (taro). Na Hawajach czworonogi niegdyś jedzono; tuczone one były poi, ponieważ mięso było zbyt kosztowne, aby dawać je zwierzętom. Prócz tego, że ostatecznie je zabijano i zjadano, pieski poi prowadziły spokojne życie w hawajskich wioskach. Mogły swobodnie się przemieszczać, często towarzyszyły dzieciom jako żywe amulety, ponieważ wierzono, że pieski poi są duchowymi opiekunami dzieci, i za życia nie robiono im krzywdy. Poi były niewielkich rozmiarów, miały krótką sierść i zazwyczaj białe lub łaciate umaszczenie (te jednolicie brązowe z niewiadomych przyczyn były wyżej cenione) i nietypowo spłaszczoną głowę. Ta ostatnia cecha uwarunkowana była monodietą czworonogów: ponieważ jedząc przez całe życie kleik z bulw pieski nie musiały gryźć i żuć, nie wykształcały im się mięśnie szczęk, i dlatego głowa zdawała się płaska. Pieski poi uznawane były za mało rozgarnięte i ospałe (to również efekt diety), nie potrafiły polować i miały słaby węch. Na początku XX wieku poi wyginęły, ponieważ całkowicie wymieszały się z psami europejskich przybyszy; Hawajczcy nie mieli również dalszej potrzeby hodować ich na mięso. Obecnie określeniem „poi” nazywa się wszystkie żyjące na Hawajach mieszańce, a także ludzi, którzy są potomkami hawajsko-angielskich związków z czasów kolonialnych. Pies poi do dziś jest także jednym z hawajskich znaków zodiaku.

Toy trawler spaniel

Bezpośredni przodek king charles spanieli, wyginął około 1920 roku. Pierwotnie przeznaczony na polowania, z czasem częściej był traktowany jako ozdobny piesek do towarzystwa. W oddziale angielskiego Muzeum Historii Naturalnej w Tring stoi wypchany w 1920 roku toy trawler spaniel imieniem Robin, pochodzący z hodowli Lady Wentworth. W odróżnieniu do dzisiejszych king charles spanieli, toye miały czarno-białe umaszczenie, rzadko zdarzały się brązowe osobniki.

Źródło zdjęcia: Wikipedia

Toy bulldog

Miniaturowy buldog był hodowany w Anglii w XVIII wieku, wyginął na początku wieku XIX. Bulle w wersji „toy” były słabego zdrowia i dawały niewielki miot, przez co rasa ta nigdy nie była zbyt popularna. Prawdopodobnie powstały z tej samej przyczyny co whippety – mieszczanie pragnęli modnego psa do rozrywek (w tym przypadku do walk), lecz takiego, który zmieściłby się w ciasnym mieszkaniu. Toye powstawały w wyniku krzyżowania buldogów staroangielskich z francuskimi, zatem były raczej rasą hybrydową w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, niż odrębną rasą.

Zdjęcie pochodzi z portalu www.bulldoghavennw.org

Tweed water spaniel

Wyginął w XIX wieku. Był to średniej wielkości aporter o wątrobianej, kręconej sierści, hodowany w okolicy Berwick-upon-Tweed niedaleko rzeki Tweed na granicy Szkocji i Anglii. Poza Wyspami Brytyjskimi był mało znany. Tweed miał długi ogon i „loczki” na całym ciele, przez co przypominał dzisiejszego irish water spaniela, choć miał cięższą kufę i szpiczasto wysklepioną czaszkę. Miał również duże, opadające jak u bloodhounda i zakończone „piórami” uszy, obwisłe fafle, „pióra” na przednich łapach i gładką sierść na tylnych. Według Hugh Dalziela, autora wydanej w 1897 roku książki „British Dogs: Their Varieties, History, Characteristics, Breeding, Management, And Exhibition”, tweed water spaniele powstały w wyniku krzyżowania pudli i spanieli z m.in. bloodhoundami. Tweedy były uznawane za inteligentne i odważne psy ze sportowym zacięciem. Tweed spaniele w skrzyżowaniu z psami Świętego Jana, które przywieziono z Ameryki Północnej, dały początek golden oraz curly coated retrieverom.

Źródło ilustracji: Wikipedia

Naganiacz rosyjski /Rosyjski żółty aporter

Pracował przy pilnowaniu stad. Był to bardzo duży górski pies mogący ważyć 50 kilogramów i więcej. Pomimo swych rozmiarów na tyle wyróżniał się szybkością i zręcznością, że skutecznie przeganiał wilki i inne drapieżniki. Pod względem budowy i szaty podobny był do współczesnych pirenejskich psów górskich czy podhalanów, ale miał żółte umaszczenie, jak golden retriever. Był wybitnie wytrzymały, przystosowany do pracy w ciężkich warunkach i według legend na tyle samodzielny, że potrafił upilnować stada przez kilka miesięcy sam, bez pomocy człowieka. Ta starożytna rasa pochodziła z Kaukazu, a jego przodkowie przywędrowali z Indii.

Źródło zdjęcia: Wikipedia

Southern hound

Były to wysokie, ciężkie psy o kwadratowej głowie i długich uszach, podłużnym ciele i niskim, melodyjnym głosie. Były dość powolne, lecz obdarzone doskonałym węchem, wykorzystywane do polowań na jelenie i króliki. Krzyżowano je z bloodhoundami, aż ich linia rozmyła się w nowopowstałych rasach (m.in. beagle, coonhound) na przełomie XVIII i XIX wieku – ostatecznie wyparły je modniejsze wówczas foxhoundy.

Źródło ilustracji: Wikipedia

Paisley terrier

Ten pochodzący ze Szkocji krótkonożny terier o długich włosiu był bezpośrednim przodkiem skye terrierów, a później yorków. Nazwę zawdzięczał szkockiemu miastu, z którego się wywodził. Był dwa razy mniejszy o dzisiejszych skye terrierów i pierwotnie służył do tępienia szczurów. Na początku XIX wieku, ze względu na swój rozmiar i efektowną, srebrzystą szatę stał się modną i elegancką rasą, wiodącą prym na wystawach psich piękności. Jego gwiazda świeciła mocnym, lecz niestety krótkim blaskiem: pod koniec wieku zaczęto faworyzować skye’e ze względu na jeszcze delikatniejszy i dłuższy włos, więc przestano hodować paisleye na taką skalę, jak niegdyś. Po 1888 roku pojawiały się na wystawach w liczbie zaledwie kilku sztuk, więc sędziowie zaczęli uznawać paisleye jako odmianę skye terrierów, aż w końcu włączono je do tej rasy i przestano podtrzymywać hodowlę. Na początku XX wieku już ich prawie nie spotykano.

Źródło ilustracji: Chestofbooks.com

Buldog staroangielski (Old English Bulldog)

Pierwotnie hodowany z przeznaczeniem do krwawych walk psów. Żuchwa tych psów była szeroka i wychodziła poza górną szczękę, przez co zaciskały się na ofierze niczym cęgi. Wywodzą się ze starożytnych ras psów wojennych, takich jak mastiffy, krzyżowanych z… greyhoundami, by nadać im szybkość i zwrotność. Głowa buldoga staroangielskiego była podobna do dzisiejszego pitbula, a silne i smukłe ciało przypominało sylwetkę dzisiejszego boksera. W 1835 roku zakazano walk z udziałem zwierząt, więc zaprzestano hodowli tych psów. Zaczęto krzyżować je z old english terrierami, z których powstały bull-and-terriery – bezpośredni przedkowie dzisiejszych bulterierów i pitbuli. W latach 70. XX wieku w Ameryce próbowano zrekonstruować tę wymarłą rasę z udziałem dzisiejszych buldogów angielskich i amerykańskich oraz american pit bull terrierów. Powstałe w ten sposób psy nazwano Old English Bulldog i z powodzeniem hodowane są do dzisiaj, lecz póki co nie uznało ich żadne towarzystwo kynologiczne.

Na obrazie z 1817 (autorstwa Samuela Ravena) widzimy modelowych przedstawicieli ówczesnych old english bulldogów: Criba i Rosę. Źrodło ilustracji: Wikipedia

Mastif alpejski

Przodek dzisiejszych mastifów, niegdyś był największą rasą psa znaną na Wyspach Brytyjskich. Krzyżowanie go z nowofundlandami i dogami niemieckimi dało nową rasę – bernardyny.
M.B. Wynn we swych wspomnieniach relacjonuje: „W 1829 roku przyprowadzono z zakonu Św. Bernardyna psa starej rasy mastif alpejski, imieniem L’Ami, i wystawiono go w Londynie oraz Liverpoolu jako największego psa Anglii”. Nazwy „mastif alpejski” oraz „pies świętego Bernardyna” używano zamiennie jeszcze na początku XIX wieku, z czasem jednak skupiono się na doskonaleniu linii psów pochodzących z klasztoru Św. Bernardyna. Zaś sam mastif alpejski wywodził się prawdopodobnie z jeszcze starszych, również wymarłych ras żyjących w Alpach od niepamiętnych czasów, zwanych „Cane Garouf” albo „Patua”. Mastif alpejski wraz z mastifem tybetańskim i owczarkiem kaukaskim zaliczał się do najpierwotniejszych ras osiągających naprawdę wielkie rozmiary. Jego przodkowie przybyli do Europy północnej 500 lat przed naszą erą. Największe osobniki osiągały metr wysokości w kłębie i wagę do 160 kilogramów! W latach 70. bezskutecznie próbowano odtworzyć tę rasę, używając do hodowli współczesne bernardyny, dogi niemieckie, pirenejczyki i berneńczyki.
Źródło ilustracji z ok. 1815 roku: retrieverman.net

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

O AUTORZE

PRZECZYTAJ WIĘCEJ CIEKAWYCH ARTYKUŁÓW

Pies na fotelu
Ciekawostki

Hotel to nie tylko nocleg

Niektóre psie hotele oferują nie tylko wikt i opierunek, ale także przyjemnie wyposażony pokój, wykwintne posiłki, zajęcia w terenie

RASY PSÓW

Sznaucer olbrzym
Västgötaspets
Mastif tybetański
Owczarek pikardyjski
Grand basset griffon vendeen
Mops
Nagi pies peruwiański
Grupa 5 FCI: Szpice i psy w typie pierwotnym
Terier tybetański
Pointer

newsletter

Otrzymuj informacje
o najnowszych poradach prosto do swojej skrzynki

Podaj swój adres