Właściciele psów chcieliby, żeby ich podopieczni żyli jak najdłużej i w świetnym zdrowiu. Stąd rozwój gerontologii, dziedziny weterynarii, która zajmuje się zwierzętami w podeszłym wieku.

Za granicę wieku, po której psa zaczynamy uznawać za starego, uznaje się siedem lat lub przekroczenie 75 proc. zakładanej długości życia. Psy ras olbrzymich żyją dużo krócej niż te, które należą do ras małych.

Szybkość procesu starzenia jest zależna od uwarunkowań genetycznych, ale także od jakości życia, jaką zapewnili pupilowi właściciele. Dlatego już od szczenięcia warto dbać o to, aby nasz zwierzak spożywał pokarm odpowiedni do wieku i rasy. Równie ważne jest zapewnienie psu odpowiedniej ilości ruchu, ograniczanie stresu i... oczywiście miłość właściciela. Wszelkie zabiegi profilaktyczne, takie jak szczepienia, odrobaczenia, zabezpieczanie przeciwko kleszczom oraz powtarzane okresowo badania, także nie pozostają bez wpływu na długość życia zwierzęcia.

Wielochorobowość
Dla wieku starczego charakterystyczna jest tzw. wielochorobowość, czyli występowanie paru schorzeń równocześnie. Okazuje się, że pod koniec psiego życia zwierzę zmaga się z czterema, a nawet pięcioma chorobami różnych narządów. Dotyczy to szczególnie psów, które przekroczyły dziesiąty rok życia.

Są to choroby przyzębia, a co za tym idzie, problemy z higieną jamy ustnej i związane z tym choroby górnych dróg oddechowych. Zaburzenia pracy serca pojawiają się już około siódmego roku życia i mają oczywisty wpływ na jakość funkcjonowania innych narządów ciała. Jak wykazały badania, w wieku starczym wydajność pracy serca spada do ok. 50 proc. Także zaburzenia gruczołów wydzielania wewnętrznego oddziałują na funkcjonowanie całego organizmu. Między innymi z tymi dysfunkcjami związane jest poważne osłabienie jakości skóry. Stąd u starszych psów powszechność schorzeń dermatologicznych.

Kolejny problem to poważne zaburzenia aparatu ruchu skutkujące kłopotami z poruszaniem się. W związku ze starczymi zmianami w obrębie kości i stawów oraz więzadeł pies ma trudności nie tylko z chodzeniem, ale przede wszystkim ze wstawaniem oraz oddawaniem moczu i kału. Następuje spowolnienie pracy układów obronnych organizmu, dlatego częściej występują choroby nowotworowe, a schorzenia na tle wirusowym i bakteryjnym trudniej jest leczyć.

Oczy
Najczęstszymi chorobami oczu związanymi z zaawansowanym wiekiem są: zaćma starcza, złogi produktów przemiany materii, tzw. odbłyski starcze, a także powierzchowna dystrofia rogówki. Dlatego kiedy właściciel odnosi wrażenie, że pies gorzej widzi, lub sam zauważył u niego jakieś zmiany dotyczące narządu wzroku, powinien wybrać się do lekarza prowadzącego. Jeśli ten potwierdzi podejrzenia, warto skorzystać z porady psiego okulisty.

Zęby
Choroby zębów i zapalenia dziąseł są bardzo częstym problemem psich staruszków. Należy pamiętać, że w kieszonkach dziąsłowych, które tworzą się przez powstanie kamienia nazębnego, oprócz resztek jedzenia gromadzą się także bakterie. One same i ich toksyny są bardzo niebezpieczne, ponieważ oprócz nieprzyjemnego zapachu z pyska mogą powodować uszkodzenia innych narządów, np. nerek, płuc czy serca.

Skóra
Z wiekiem następują także zmiany w budowie skóry. Zmniejsza się jej grubość, elastyczność i nawilżenie. O suchy, łamliwy włos trzeba odpowiednio dbać, pamiętając o częstych kąpielach i specjalnych kosmetykach. Dodatkowo na jakość okrywy włosowej negatywnie wpływają zaburzenia hormonalne, takie jak problemy z tarczycą.

Można śmiało powiedzieć, że stan skóry i sierści jest dla właściciela oraz lekarza weterynarii informacją o kondycji organizmu psa. Dlatego wszelkie zmiany i zaburzenia skórne warto od razu pokazywać lekarzowi w celu szybkiego postawienia diagnozy i zastosowania odpowiedniego leczenia.

Układ kostny
Najczęstszą przyczyną przewlekłego bólu u psów w średnim i starszym wieku są choroby układu kostnego. Zmiany typowe dla wieku starczego, takie jak zmniejszenie elasyczności chrząstek, uwapnienia kości, masy mięśniowej, zwiotczenie więzadeł, doprowadzają do postępujących zaburzeń poruszania się psów. Najczęściej objawiają się problemami ze wstawaniem po dłuższym odpoczynku. Jeśli ból nie mija, a właściciele stwierdzają, że zmniejszył się komfort życia ich pupila, można poradzić się lekarza i dobrać właściwe środki przeciwbólowe. Podawane systematycznie wyraźnie poprawią jakość życia psa.

Układ krążenia
Choroby układu krążenia to bardzo częsta przyczyna niedomagania organizmu, zwłaszcza psów po dziesiątym roku życia. Zmiany dotyczą głównie zastawek i nazywane są endokardiozami. Następne w kolejności są kardiomiopatie i arytmie. Jeśli u psa pojawiają się objawy wskazujące na zaburzenia serca, takie jak pokasływanie sprawiające wrażenie, jakby pies zakrztusił się ością, wyraźny spadek formy, przyspieszone oddechy i ogólne posmutnienie, warto wybrać się do lekarza weterynarii, który po szczegółowym badaniu określi problem i zleci dodatkowe badania. Chore psie serce udaje się leczyć, a systematyczne podawanie leków przedłuża życie czworonoga.

Układ moczowy
Na starość w sposób fizjologiczny zmniejsza się masa nerek, a co za tym idzie, ich zdolność do filtracji. Taki stan powoduje, że są one bardziej narażone na wszelkie zaburzenia. Sy-tuację często pogarsza fakt, że choroby nerek długo pozostają niezauważone, ponieważ nie dają objawów klinicznych. Kiedy w końcu pojawiają się objawy, nerki są tak silnie uszkodzone, że leczenie nie przynosi efektów. Dlatego u psa, który skończył siedem lat, warto robić okresowo badania krwi, które jednoznacznie informują o stanie nerek.

Nowotwory
Choroby nowotworowe to niewątpliwie problem nasilający się w wieku starczym. Właściciel psa seniora powinien być wyczulony na objawy mogące wskazywać na pojawienie się nowotworu. Łatwo o diagnozę w sytuacjach oczywistych, gdy narośl widoczna jest gołym okiem, jak ma to miejsce przy guzach skóry czy gruczołu mlecznego u suczek. Jednak większość zmian długo czai się w organizmie. Symptomy, które mogą nasuwać podejrzenie choroby nowotworowej, to gorączka nieznanego tła, spadek apetytu, posmutnienie, słabsza kondycja, pojawienie się zaburzeń w oddawaniu kału lub moczu, a także zaburzenia poruszania się i świadomości. Gdy właściciel stwierdza takie nieprawidłowości, powinien jak najszybciej dotrzeć z pupilem do lekarza weterynarii. Wykonane w porę badanie kliniczne, poparte badaniami dodatkowymi, takimi jak badania krwi, RTG, USG, dają lekarzowi szansę na szybką reakcję i walkę o zdrowie psa.

Lekarz weterynarii
Małgorzata Charzyńska-Wróbel

• zwyrodnienia zastawek serca
• zaburzenia aparatu słuchu
• przewlekłe zapalenia dziąseł i paradontopatie
• choroby układu moczowego
• nowotwory gruczołów mlecznych u suczek
• choroby skóry